تبلیغات
آتش پنهان

قالب وبلاگ


آتش پنهان
نگاهی به آثار و اندیشه های خلیل صارمی نایینی (ناصر) شاعر و نویسنده انقلاب و دفاع مقدس ،جانباز شیمیایی ، استاد هنرهای رزمی ، روان 
نظر سنجی
نظر شما؟







مَن لَم یَشکُر المَخلوق لَم یَشکُر الخالق


شایسته است در این جا از کلیه کسانی که در تهیه این مجموعه مرا یاری نمودند  بخصوص از

 عزیزان روحانی حضرت حجة الاسلام و المسلمین انصاری زاده رییس حوزه علمیه جعفری نایین

 و حضرت حجة الاسلام و المسلمین میرزابیکی نماینده ولی فقیه و امام جمعه محترم نایین ، 

جناب دکتر داوود صارمی نایینی ، مهندس محمد صارمی نایینی ،مهندس عبد الله صارمی نایینی ،

 آقای محسن یادگاری نایینی ، آقای میلاد صارمی نایینی ، آقای مهدی صارمی نایینی ،سرکار خانم

 مهدیه صارمی نایینی وهمسر و فرزندانم مراتب تقدیر و تشکر قلبی خودم را ابراز نمایم .


 برای همگان آرزوی طول عمر با عزت از در گاه خداوند متعال خواستارم .

 

                                                         دوازدهم فروردین 1378

خلیل صارمی نایینی ( ناصر )

 




طبقه بندی: تقدیر و تشکر، 
برچسب ها: دکتر داود صارمی نایینی، مهندس محمد صارمی نایینی، مهندس عبدالله صارمی نایینی، حجه الاسلام انصاری زاده، حجه الاسلام میرزابیگی، میلاد صارمی نایینی، محسن یادگاری، سرکار خانم مهدیه صارمی نایینی، مهدی صارمی نایینی،  
[ چهارشنبه 1390/11/12 ] [ 07:19 بعد از ظهر ] [ میلاد صارمی نایینی ]


تقدیم به

 

تنها عدالت گستر جهان حضرت بقیة الله الاعظم روحی و ارواحنا له الفدا  ، که عالم در 

انتظار اوست و دلهای مشتاق و سوخته ،در انتظارش دیده بر در دوخته ، و پروانگان 

شمع وجود نورانیش ، چشم براهند تا خاک پای قدوم مبارکش را توتیای چشمانشان سازند  .


مینیاتور امام زمان استاد فرشچیان 

    

خیال وصال

زحال زار من ای نازنـــــــــــین چه میـــدانی             چه شرح گـــویمت از قــــــصه پریشانی

من از تو دل نبرید م اگر چــــــــه خا موشم              ا لی الابد شده ام من ا سیر و زنـدانی

ا سیر نرگس مستی عظیم عـا شق  کش             خمار لعل لبی هــــــــمچو آب حیــــوانی

ندانم ای گـــل گــــــــــلزار حسن میدانی ؟             زحـــــال بلبل شیدا و شـــــــرح حـیرانی

به گرد کعبه عشق تــــــــــوا م چـــو پروانه             تو در منای خیـــا لت به فـــــــکر قربانی

نه در خیال وصــــــــــا لم بدین تهیـــد ستی              نه لایقم که بخـــوانی مــــرا به مهمانی

به یک کرشمه چشمت دلــم شود خرسند             اگر چه دور زچشــمم کنی تو پـــــنهانی

دل از خیــــال تو یــــــــــــکدم تهی نمیگردد              تویی که جان منی گر چه رو بگـــردانی

به حـــق عشق قسم ای ا میر کشور دل              بیا که ( ناصر )  شوریــده را مرنـــــجانی1


تصاویر جدید زیباسازی وبلاگ , سایت پیچك » بخش تصاویر زیباسازی » سری چهارم www.pichak.net كلیك كنید


خلیل صارمی نایینی «ناصر»

                               
 

به امید آن روز که جهان در سایه پرچم عدالت گستر یگانه منجی عالم امکان حضرت 

صاحب الزمان  عج الله تعالی فرجه الشریف طعم خوش و شیرین عدالت واقعی را در 

کام خویش احساس کند و 

دیده منتظران به نور وجودش بینا و روشن گردد .


اللّهمّ کُن لِولیک اَلحجة بن الحَسن ، صَلواتُک عَلیه وَ عَلی آبا ئه ، فِی

 هذه السّاعة وَ فِی کُل السّاعة ، ولیاً و حافظاً و قاعداً و ناصراً و دلیلاً و

 عَینا ، حتَی تُسکنه اَرضَک طَوعاً و تُمتعه فیها طَویلا .

فرشته دعا استاد فرشچیان

                                                                                                                               خداوندا تو را سپاس می گویم که به من فرصت دادی تا بتوانم کار تحریر این مقاله را

 بدرستی به انجام برسانم و به اندازه وسع خویش سطوری هر چند ناقص بر این صفحات

 بنگارم.

بار خدایا جهان در امتظار عدالت است و دوستدار تو در اسارت ، اکنون با ظهور حجت و

ذخیره ات زنجیر ها را از پای مابردار ، و دیدگانمان را به نور مهدی موعود روشن دار .



بارالها  فرج آقا و مولایمان را نزدیک بفرما



آمین . الحمد لله رب العالمین و صل الله علی محمد و آله

 الطیبین و الطاهرین .




خلیل صارمی نایینی ( ناصر) 

فروردین1378


کلیه حقوق این وبلاگ  به نویسنده آن خلیل صارمی نایینی «ناصر»تعلق داشته و هر گونه استفاده غیر مجاز پیگرد قانونی دارد دارد.

استفاده از مطالب و یا تصاویر با ذکر منبع و نام نویسنده بلا مانع است .

www.bargesabz14.mihanblog.com


 

 





طبقه بندی: تقدیم، 
برچسب ها: انتظار ظهور، آقا بقیه الله، قطب عالم امکان، استاد نایینی، شاعر انقلاب و جنگ،  
[ چهارشنبه 1390/11/12 ] [ 07:18 بعد از ظهر ] [ میلاد صارمی نایینی ]

فهرست مطالب و موضوعات

1 – پیشگفتار                                                                                                

2 – مقدمه                                                                                                            

3 – علت تحریر رساله                                                                                         

4 – فصل اول                                                                                              

      تعاریف علم اقتصاد                                                                                   

      دو واژه مهم                                                                                          

      قوانین اقتصادی                                                                                       

      دو مکتب مهم                                                                                         

          1.سیستم مارکسیستی                                                                   

                               اهداف سوسیالیسم                                                       

                                   روش کمونیسم                                                           

          2.سیستم کاپیتالیسم (سرمایه داری جدید)                                            

      برخی از الگوهای موجود توزیع                                                                      

                    1.الگوی فیزیوکرات ها                                                                 

                    2.الگوی کلاسیک                                                                      

                   3.الگوی مارکس                                                                         

                   4.الگوی نئوکلاسیک                                                                                

                   5.الگوی توزیع اخلاف کینز                                                             

                   6.الگوی سه اقتصاددان بزرگ                                                          

                   7.الگوی اقتصادی اسلام                                                                

5 – فصل دوم                                                                                              

      نظام اقتصادی اسلام                                                                                 

         1.اصل مالکیت مختلط (فرد،اجتماع،دولت)                                            

        2.اصل آزادی اقتصادی در کادر محدود                                              

                    3.اصل عدالت اجتماعی                                                                

  برخی از مقررات هماهنگ اسلام برای رشد تولید و توزیع عادلانه                               

6 – فصل سوم                                                                                             

      قرآن چه می گوید                                                                                   

      عالم فانی (غزل)                                                                                     

7 – فصل چهارم                                                                                                                              

      دوران بعد از رحلت پیامبر اکرم (ص)                                                                                       

   نظام اشرافی بعد از رحلت                                                                         

         1.اشراف اموی                                                                          

        2.حزب اشرافی عده ای از مهاجران قدیمی                                         

      اثرات زیان بخش و ناگوار فتوحات                                                                                                                           

8 – فصل پنجم                                                                                            

      نگاهی به علی علیه السلام                                                                           

                    علی (ع) و سیاست                                                                    

                    علی (ع) و جهاد                                                                      

                    علی (ع) و نهج البلاغه                                                               

                    علی (ع) و عرفان مثبت                                                               

                    علی (ع) و مرگ                                                                      

                    علی (ع) و دنیا                                                                        

                    علی (ع) و عدالت                                                                     

                    علی (ع) و تجارت                                                                     

                    علی (ع) و سنت وقف                                                                  

                    علی (ع) و ثروت                                                                      

            علی (ع) و سیاست های ارضی و اقتصادی                                           

           کلام امام علی (ع) در مورد متقین                                                    

     9 – فصل ششم                                                                                       

      عدالت اسلامی و عوامل انحراف از آن                                                             

                    عدالت در اقتصاد                                                                     

                    عدالت در توزیع                                                                        

                    عوامل انحراف از عدالت                                                              

10 – فصل هفتم                                                                                           

      قوانین اقتصادی اسلام و برنامه تعدیل ثروت                                                       

      اما تعدیل ثروت چگونه                                                                              

      درآمدهای ممنوع                                                                                    

      گوشه ای از قوانین اقتصادی اسلام                                                                 

                    1.صله امام                                                                              

                    2.فیء و انفال                                                                         

                    3.خمس                                                                                       

                    4.زکات                                                                                

                    5.حکم فتوحات جنگ                                                                 

                    6.اموال بلاوارث                

11 – حسن ختام                                     

    برگ سبز (قصیده ای در منقبت علی علیه السلام)           

     12 -  فهرست منابع و مآخذ                   

 




طبقه بندی: فهرست مطالب، 
برچسب ها: فهرست مطالب، علی علیه السلام، اقتصاد اسلامی،  
[ چهارشنبه 1390/11/12 ] [ 07:17 بعد از ظهر ] [ میلاد صارمی نایینی ]


پیشگفتار


سپاس بی قیاس سزاوار خداوندی است که از چشمه جوشان رحمت بی منتهای خویش دلهای طالبان

 را به نور ایمان و دانش صفایی دیگر داد و در پرتو انوار سرمدیش انسان را به شعشعه گوهر 

تابناک " ن والقلم وما یسطرون "از واد ی ظلمت و جهل به شاهراه حقیقت و نور رهنمون گشت.

و درود بیکران بر رسول و برگزیده اش حضرت ختمی مرتبت ،محمد مصطفی صل الله و علیه و آله و

 سلم ، و ساحت مقدس دوازده اختر تابناک آسمان امامت و ولایت که هر کدام چراغ ظلمت سوز 

هدایت را فرا روی شب زدگان مانده در راه بر افروختند تا آنان را به سر منزل مقصود برسانند .

وصل الله علی الحجه القائم المنتظر المهدی  عجل الله تعالی فرجه الشریف که جانهای مشتاق تشنه 

یک نگاه مسیحایی اویند .

و اما بعد عن رسول الله صل الله و علیه و آله و سلم :

(تَعلمُوا العِلم فَاِن تَعلمهُ حَسنه و مُدارستهُ تَسبیحُ والبَحثُ عَنهُ جِهاد وتَعلیمُهُ مَن لا یَعلمهُ

 صَدقه و بَذله لاَهله قُربه .)

علم را بیاموزید زیرا آموختن آن کار نیک قابل پاداش است ومذاکره در باره آن به منزله تسبیح 

خداوند و بحث در مورد آن مانند جنگ در راه خدا و یاد دادن آن به کسانی که نمی دانند مثل صدقه و

 بخشیدن آن به اهلش موجب قرب الهی است . 1  

بی نهایت خرسندم که در سایه عنایات بی پایان حضرت حق سبحانه و تعالی فرصتی فراهم آمد تا این

 بنده بی مقدار در حد وسع و توانائیم به کار تحریر این مقاله پرداخته و سر انجام آن را گر چه نه در

 خور ، اما به انتها برسانم که خالق عشق فرموده است

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 برگزیده متون نظم و نثر عربی . دکتر راد منش . ص65


( لا یُکلّف الله نَفسَاً الّا وُسعَها .  1 )

بدیهی است که از نظر خبرگان فن شاید کاستی هایی در این مجموعه مشاهده گردد ، اما در طول 

چند ماهی که به گرد آوری و تنظیم این رساله اهتمام داشتم به مصداق سخن افلاطون 

که می فرمود :

(لا تَطلُب سُرعَة العَمل وَاطلُب تَجویده . 2)

مخواه سرعت عمل را بلکه خواستار خوب انجام دادن آن باش .

تمام سعی و کوششم بر این قاعده استوار بود که به نحوی مطلوب و با دقتی در حد وسواس ، آنطور

 که شایسته اینگونه پژوهشهای حساس است به نحوی بسیار دقیق و مطلوب کار جمع آوری و تنظیم

 این مقاله را به انجام رسانم .

همچنین لازم مینمود که در این قسمت از مقاله مقدمتاَ در مورد چگونگی روش تحقیق و منابع مورد

 استفاده به جهت اطلاع پژوهشگران و خوانندگان محترم مختصرا تو ضیحاتی بدهم که به ناچار تحت

 عنوان پیشگفتار بخشی از این رساله را یه شرح این موضوع اختصاص دادم .

در تدوین این رساله مراجعه به متون و منابع بسیاری لازم بود که در عین تخصصی بودن میبایست

 از درجه اعتبار زیادی هم برخوردار باشند ،که در این راستا تلاشی مضاعف در تهیه منابع  که 

عمدتا از کتب معتبر اسلامی و دانشگاهی و حوزوی بوده و حتی بعضا در حوزه و دانشگاه مورد

 استفاده استادان و مدرسان قرار گرفته و تدریس میشوند ، صورت گرفته و در حد امکان از اکثر 

آنها بهره برداری لازم به عمل آمد که در فهرست منابع و پاورقی ها نیز بر حسب نیاز به معرفی آنها

 پرداخته ام تا محققان و پژوهشگران عزیز در صورت نیاز بتوانند به آنها مراجعه نموده و استفاده

 لازم را ببرند .

روش کار غالبا به صورت کتابخانه ای بوده و در پاره ای از موارد برای تبیین و توضیح  ضروری

 پاره ای از لغات و اصطلاحات فقهی و تخصصی به علما و فضلای دینی و اساتید دانشگاهی مراجعه

 و از راهنمایی های آنان بهره وافر را برده ام که جا دارد در همین جا از راهنمایی های بسیار

 حکیمانه حضرت حجه الاسلام و المسلمین حاج آقا حسن انصاریزاده رییس حوزه علمیه جعفری

 نایین و حضرت حجه الاسلام و المسلمین حاج آقا میرزابیکی امام جمعه محترم نایین که در تهیه این

 مجموعه مرا همراهی نمودند مراتب قدر دانی خویش را ابراز نموده و طول عمر با عزت آنان را از

 خداوند مسئلت نمایم 

 در جمع آوری این مجموعه ابتدا از مطالب مورد نیاز فیش برداری و سپس آنها را طبقه بندی و 

تنظیم کرده و در نهایت با لطف و عنایت خداوند کار تدوین و نگارش را آغاز و به سر انجام 

رسانده ام .

در پایان به دلیل اجتناب از اطناب سخن ،خداوند را شاکرم که به این حقیر فرصت داد تا بتوانم در

 نهایت صبر و حوصله و دقتی تمام و کمال نگارش این مجموعه را به آخر برسانم .

به امید روزی که خورشید عالمتاب اسلام ناب محمدی سراسر جهان را در پرتو انوار الهی خویش ،

 تحت لوای آقا بقیه الله الاعظم  روشن نموده و وعده حتمی حضرت حق محقق گردد و چشمان منتظ

ر ما به جمال نورانی و مبارک آن امام  بزرگوار روشن گشته و جهان مملو از عدل و داد شود

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 بخشی از آیه 286 سوره بقره

2 -  برگزیده متون نظم و نثر عربی . دکتر راد منش . 72                          


                                    الّلهُمّ عَجّل لِولیکَ الفرج                                                                                                                                                                 

 (وَ نُریدُ اَن نَمُنّ عَلی الّذین استُضعِفوا فِی الاَرض وَ نَجعَلهُم ائمّه وَ نَجعَلهُم اَلوارثین ) 1

وما اراده کردیم که بر آن طایفه ضعیف و ذلیل در آن سر زمین (مستضعفین) منت گذارده و آنها

 را پیشوایان خلق و وارث ملک و جاه فرعونیان گردانیم .

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 

  قرآن کریم آیه 5 سوره قصص      


                                                                                    خلیل صارمی نایینی «ناصر»  

                                                                                         

 فروردین1378




طبقه بندی: پیشگفتار، 
[ چهارشنبه 1390/11/12 ] [ 07:16 بعد از ظهر ] [ میلاد صارمی نایینی ]


به نام خدا

مقدمه

در این رساله سعی شده تا ضمن ارائه تعاریفی از علم اقتصاد، برخی ازمکاتب  و الگوهای اقتصادی

 مهم و تاثیر گذار غیر اسلامی معرفی، و نقاط قوت و ضعف هر یک نیز بیان شود تا برای خواننده این

 امکان فراهم آید که  آنها را با الگوی اقتصادی نظام اسلام مقایسه نموده واولا زمینه ذهنی و فکری

 مناسبی برای ارائه بحث اصلی فراهم گردد و ثانیا برای خوانندگان عزیز هیچگونه ابهامی در طرح

 بحث ایجاد نگشته وبا شناختی اجمالی از کلیه مکاتب اقتصادی بتوانند الگوی اسلام را با سایر

 الگوهای موجود مورد ارزیابی و مقایسه قرار داده ونتیجه گیری نمایند .

در کلیه مراحل ودر ارائه تعاریف و طرح موضوعات ، بنای کار بر اصل امانتداری استوار بوده و 

بدون هیچ دخل و تصرفی صرفا به بیان مطالب ، همانگونه که در منابع آمده  پرداخته  شده مگر 

اینکه به دلیل فهم آسان تر مطالب ، از لحاظ انشایی اصلاحاتی جزئی انجام داده باشم و چنانچه در

 جایی از روی ضرورت نیاز به توضیحی لازم بوده و یا خودم نظری خاص داشته ام آن را در پاورقی

 توضیح داده ام تا باعث بروز تداخل در مطالب اصلی و فرع موضوع نشود .

امیدوارم صاحبنظران و خوانندگان این مجموعه با دیده اغماض آن را مطالعه فرموده و کاستیهای

 موجود در آن را به بزرگواری خویش بر من ببخشایند و از راهنماییهای ارزنده خویش این حقیر را

 محروم نفرمایند.

توفیق همگان را از درگاه ایزد منان خواستارم.


خلیل صارمی نایینی «ناصر»

فروردین1378




طبقه بندی: مقدمه، 
برچسب ها: استاد نایینی، محقق و نویسنده و شاعر معاصر، استاد و پایه گذار ورزشهای رزمی در شرق اصفهان بزرگ،  
[ چهارشنبه 1390/11/12 ] [ 07:15 بعد از ظهر ] [ میلاد صارمی نایینی ]


علت تحریر رساله

 در راستای تحقق ارزشهای ناب اسلام و انقلاب اسلامی وبا توجه به عنوان مقاله و توضیحاتی 

که در پیشگفتار و مقدمه ارائه گردید، تدوینوتنظیم این مطالب به این علت صورت گرفت تا

 موضوع دنیا گرایی و ثروت اندوزی و شرایط حاکم در زمان علی علیه السلام، مورد بررسی

 اجمالی قرار گرفته وبا تبیین نظریات اصولی و محکم نظام اقتصادی اسلام با استفاده از قرآن

 و احادیث وگفتار بزرگان دین و صاحبنظران، این امکان فراهم آید تا خواننده عزیز بتواند پس 

از مطالعه و تعمق در کلیه مسائل مطروحه و مراجعه به متون و منابع معرفی شده نقصان ها

 و کاستیهای بعضی از مکاتب اقتصادی و رجحان دیگری را با عقل سلیم خود تشخیص داده و از

 بین همه آنها بهترین را بشناسد و اگر در راستای بیان این مسئله به صورت اختصار به

 مسائل پرداخته شده فقط به دلیل دوری و پرهیز ازاطاله کلام بوده است .

 به قول خیام:


     دل گفت مرا عــــلم لدنی هــوس است         تعلیـــــمم کـــــن اگــــر تو را دسترس است

     گفتم که الـــف گفت دگر هــــیچ مــگو         درخانه اگرکس است یک حـــرف بس است


این نکته نیز لازم به ذکر است که به هیچ کدام از موضوعات مطروحه در طول این رساله از دید نقد

 و بر رسی نگاه نشده و نتیجه گیری کلی آن را نیز به عهده خواننده گذاشته ایم تا خود با دقت نظر و

 درایتی که دارد ، فرق بین فرع و اصل را تشخیص داده و صحیح را از ناصحیح و سره را از ناسره

 جدا کرده و خود نتیجه گیری نماید .

 وبه مصداق این  ضرب المثل مشهور که :

 آن را که عیان است چه حاجت به بیان است

ما نیز داوری را به شما واگذار می کنیم باشد که از راهنمایی های مفید و سودمند خویش ما را 

هم بی بهره نگذارید .

 

الّلهُم عَجّل لِولیکَ ا لفَرج ،وَالعافیةِ وَ النَّصر


خلیل صارمی نایینی «ناصر»

فروردین1378




طبقه بندی: علت تحریر رساله، 
[ چهارشنبه 1390/11/12 ] [ 07:14 بعد از ظهر ] [ میلاد صارمی نایینی ]


تعاریف علم اقتصاد

به معنی وسیع کلمه اقتصاد مطالعه در بهزیستی انسان است ،و برای بهتر زیستن ،انسان نیاز به 

مال و ثروت دارد، با این شرایط که : رفع حاجت کند ، قابلیت تصرف و تملک داشته باشد، قابل نقل

 و انتقالات حقوقی باشد ،کمیاب باشد .1

از آنجا که از علم اقتصاد تعریف واحد و همه پسندی تاکنون ارائه نگردیده عده ای آن را علم 

توزیع و تولید گفته اند وآقای ژان باتیستسه فرانسوی آن را علم قوانین حاکم بر ثروت و نشان

 دهنده طرق تشکیل  و توزیع و مصرف دانسته و به نظر آلفرد مارشال واستاد کینز ،اقتصاد مطالعه

 آن قسمت از فعالیت فردی واجتماعی است که اساسا به منظور تامین رفاه مادی و استفاده از 

شرایط مادی بهزیستی به کار رفته باشد .2

وتعاریف دیگری که خواننده محترم در صورت نیاز میتواند به منبع معرفی شده مراجعه نماید.

دو واژه مهم

کلیه تحلیلهای اقتصادی بر حسب بزرگی و کوچکی میتوانند به صورت میکروسکوپی و یا

 ماکروسکپی انجام شوند.

میکرو و ماکرو در اصل دو کلمه یونانی هستند که معادل فارسی آنها کوچک و بزرگ ویا در 

اصطلاح اقتصادی ما خرد و کلان است .

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

  کلیات اقتصاد . دکتر باقر قدیری اصل

 اقتصاد دانان برجسته فرانسوی از قرن  19و 20 و معاصر . منبع قبلی


اقتصاد خرد و اقتصاد کلان دو شاخه اصلی علم اقتصادند که اقتصاد خرد بررسی کردار و فعالیتهای

 انفرادی افراد یا گروههای مشخص افراد مثل خانواده و بنگاه است ومطالعه آنها در بازارها مورد

 نظر است اما اقتصاد کلان تحلیل پدیده های اقتصادی با دید وسیع به مقیاس جامعه با توجه به

 مقادیرکل است وبه پدیده های کلی در سطح جامعه مانند پس انداز ملی ، سطح تولید و اشتغال و 

غیره می پردازد .

قوانین اقتصادی

اگر از قوانین اخلاقی در موضوعیت قیمت عادله ، سود عادله ، مزد منصفانه و غیره بگذریم قوانین

 اقتصادی را میتوان به دو دسته تقسیم کرد .

دسته اول قوانین و نظامات اقتصادی مخلوق اراده هیأت اجتمائیه است که مجموعه قواعد حقوقی 

در زمینه اقتصادی مثل قانون تثبیت قیمتها ، قانون جلب سرمایه های خارجی ، قانون اصلاحات 

ارضی، مقررات مربوط به صادرات و واردات و قانون مربوط به حد اقل مزد و غیره است .

ودسته دوم قوانین و نظامات طبیعی و روابط منظم بین پدیده ها است که عقل آنها را کشف و منطق و

 تجربه آنها را تائید میکند مانند: قانون نزولی بودن مطلوبیت نهایی ، قانون جانشینی ، قانون وحدت

 بها ، قانون گرشام ، قانون انگل ، قانون عرضه و تقاضا و قانون بازارهای ژان باتیستسه . 1

دو مکتب مهم

 1 - سیستم مارکسیستی

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

کلیات اقتصاد . دکتر باقر قدیری اصل . ص24


آنگاه که این مکتب را در زمینه اقتصادی آن بر رسی میکنیم نمی توانیم جنبه سیستمی آن را که در

 سوسیالیسم ، کمونیسم و مارکسیسم مجسم شده است از صورت علمی آن که عبارت از ماتریالیسم

 تاریخی یا جنبه مادی تاریخ است جدا سازیم .

مارکسیسم می پنداردکه در ماتریالیسم تاریخی قوانین عمومی را بدانسان که بر سراسر تاریخ توده

 های بشری تسلط دارد معین کرده ، و در این قوانین برای هر مرحله ای از حیات انسان و حقایق

 اقتصادی آن که با گذشت زمان همیشه در حال تحول است ، نظامی حتمی کشف کرده است .

به زعم مارکسیسم ، ماتریالیسم تاریخی نظام اقتصادی خویش را بر جامعه تحمیل میکند و نظام 

اجتماع را طبق مرحله تاریخی و شرایط خاص مادی آن می سازد وروزی که در آزمایش علمی خود

 توفیق حاصل کند ،  مرجع نهایی تعیین نظام اقتصادی و نظام اجتماعی برای تمام مراحل تاریخی

 حیات انسان خواهد بود.که اگر واقعا این ادعا درست در میآمد لازم بود که ایمان به هر یک از

 سیستمهای اقتصادی حتی سیستم اسلام مردود شمرده شود. اما خوشبختانه در زمان خودمان دیدیم 

که اصل و اساس این مکتب به چه روزی افتاد تا چه رسد به نظریات اقتصادی آن که دیگر جای

 بحث ندارد .

اهداف سوسیالیسم

اهداف اصلی سوسیالیسم عبارت بودند ازمحو طبقات ، تسلط طبقه کارگر(دیکتاتوری پرولتاریا) ، 

ملی کردن منابع ثروت و ابزار تولید سرمایه و توزیع بر اساس ، از هر کس بر حسب نیروی او

 و برای هر یک بر حسب کار او .

روش کمونیسم

در این روش هدف اصلی  از بین بردن طبقات ، حذف پرولتاریا و در اصل حذف حکومت وسیاست ،

 ملی کردن ابزار تولید سرمایه و ملغی کردن ابزار تولید فردی که به عبارت دیگر مالکیت فردی را 

چه در زمینه تولید و چه در زمینه مصرف ممنوع میکند و مشی آن به این صورت است که : از هر

 کس بر حسب نیروی او، اما برای هر یک بر حسب احتیاج او ،که این روش تعدیل قاطعی برای اصل

 چهارم سوسیالیسم است .

2 - سیستم کاپیتالیسم (سرمایه داری جدید)

در معرفی این سیستم ابتدا لازم است این نکته را متذکر شویم که اولا این سیستم نتیجه قوانین علمی

 نمی باشد و ثانیا قوانین علمی در این اقتصاد رنگ سیستمی دارند.

این سیستم اقتصادی بر سه پایه اصلی پایه ریزی شده که عبارتند از :

الف  نظام سرمایه داری مالکیت خصوصی را به طور محدود محترم میشمارد.

ب  به هر فردی این فرصت داده شده که از مایملک خود و امکاناتی که در آن وجود دارد بهره کشی

 کند و با ابزار و اسلوبهای مختلف ثروت خود را افزایش دهد.

ج  این نظام علاوه بر آزادی بهره کشی ، آزاد مصرف را نیز تضمین کرده و فرد آزاد است آنطور 

که دلش بخواهد خرج کند .1

از آنچه در معرفی دو مکتب گذشت با یک نگاه سریع میتوان به تفاوت و تضاد فاحش این دو مکتب 

پی برد که اساس اولی مالکیت اشتراکی و دیگری مالکیت فردی است و اختلاف آن دو رانسبت به 

فرد و اجتماع در حد افراط و تفریط به خوبی نشان می دهد واگر مو شکافانه و عمیق به آن بنگریم

 این حقیقت انکار ناکردنی آشکار میشود که هر دو نظام بر پایه نظریه های فردی

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 اقتصاد ما جلد اول .محمد باقر صدر . ترجمه محمد کاظم موسوی .ص274


 پی ریزی شده اند و به انگیزه های ذاتی و خود خواهی تکیه میکنند.

در حفیقت کاپیتالیسم خود خواهی یک فرد خوش شانس را محترم شمرده و خواهش او را بر آورده

 می سازد و مارکسیسم متوجه افراد بدون شانس شده و بر انگیزه ها وخود خواهی آنان تاکید کرده 

و آنها را بر آورده می سازد.اما از نظر عقلی آن نظامی صحیح و مقبول است که بر نیروهایی غیر

 ازخود خواهی ها و انگیزه های ذاتی تکیه داشته باشد و هم مصالح فرد و هم مصالح اجتماع را

 تواماً مد نظر قرار دهد.

برخی از الگوهای موجود توزیع

در این قسمت به صورت بسیار مختصر به معرفی الگوهای توزیع پرداخته شده تا ذهن خواننده جهت

 مقایسات بعدی آماده تر باشد

 الگوی فیزیو کرات ها

نظریه پرداز اصلی این گروه دکتر کنه است. آنها توانستند قوانینی را برای توزیع کشف کنند و عوامل

 حاکم بر توزیع را بشناسند ،اما نتوانستند راه حل مناسبی برای توزیع ارائه دهند.

اینان اولین اقتصاد دانانی هستند که توزیع در آمد ملی را بین گروههای اجتماعی به مقیاس ملت

 بررسی کردند و تولید ملی حقیقی را با تو لید کشاورزی یکی دانسته و عقیده داشتند که اجتماع به 

سه طبقه  مالک ، کشاورز و بی حاصل تقسیم میشود .

 الگوی کلاسیک

 نظریه پردازان اصلی این الگو آقایان آدام اسمیت و ریکاردو هستند که اولی طرفدار

افزایش مزد ، افزایش سود و افزایش رانت است ، 1 ودومی به تقسیم اقتصاد به دو بخش صنعتی

 و کشاورزی و توزیع در آمد ملی معتقد است .

 3 - الگوی مارکس

مارکس به تئوری ارزش کار معتقد است و در این تئوری ارزش اضافی مورد نظر است چرا که

 دستمزد پرداخت شده در ازای کار ، کمتر از ارزش تولید است .

 الگوی نئو کلاسیک

عمده نظریه پردازان این سیستم آقایان جون باتس کلارک و هیکس می باشندکه در واقع پردازنده

 تئوری سرمایه و کار (اقتصاد استاتیک) هستند . جامعه دارای اقتصاد استاتیک جامعه ای است که

 در آن جمعیت ، مقدار سرمایه ، روش تولید، سازمان صنعتی و نیاز مصرف کنندگان تغییر نکند .

 الگوی توزیع اخلاف کینز

عمده نظریه پردازان این الگو خود استاد کینز و همچنین کارتر و کالدور هستند که بیشتر به برا بری

 سرمایه گذاری و پس انداز و مربوط دانستن توزیع به در آمد ملی معتقدند و بر این اساس نظریاتشان

 بیشتر تعادلی و کوتاه مدت است .  

 الگوی سه اقتصاد دان بزرگ

ویلیام استانلی جونس (انگلیسی) ، کارل منگر (اطریشی) و لئون والراس (فرانسوی) به

توجیه ارزش از طریق مطلوبیت نهائی و تعمیم آن در امر تولید ، توزیع و مصرف ، نه از

(رانت به معنی : در آمد ناشی از اراضی مالک) طریق بررسی هزینه معتقدند .

 الگوی اقتصادی اسلام

به دلیل گستردگی موضوع و شناخت بهتر و بیشتر این نظام بخش بعدی به معرفی این الگو

 اختصاص داده شده است .


خلیل صارمی نایینی «ناصر»

فروردین1378




طبقه بندی: فصل اول، 
برچسب ها: استاد نایینی، پایه گذار سرود و اهنگهای انقلابی در نایین . جرقویه، فرمانده دوران دفاع مقدس در کردستان و جنوب،  
[ چهارشنبه 1390/11/12 ] [ 07:12 بعد از ظهر ] [ میلاد صارمی نایینی ]


نظام اقتصادی اسلام

ساختمان عمومی اقتصاد اسلامی بر سه اصل اساسی استوار است که عبارتند از:

 اصل مالکیت مختلط  (فرد ، اجتماع ، دولت )

 اصل آزادی اقتصادی در کادر محدود (آزادی در چهار چوب ارزشهای معنوی و اخلاقی)

که این محدودیت به دو شکل تجلی می یابد.

الف  محدودیت ذاتی که در سایه تربیت خصوصی و بر اساس آن اسلام فرد را در اجتماع پرورش

 می دهدو هدف آن ایجاد معنویت صحیح در انسان آزاد است .

ب  محدودیت عینی که در جامعه اسلامی از خارج به وسیله نیرویی فرد را ملزم به رعایت آن

 می سازند و بر این اصل استوار است که آنچه در شرع مقدس در باره آن حکم صریح (نص)

 وجود دارد فرد را در آن حق دخالت نیست .

اجرای محدودیتهای عینی در اسلام به این شکل است که اولا شریعت اسلامی در منابع اصلی و

 عمومی خود تصریح کرده که کلیه فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی که از نظر اسلام باز دارنده تحقق

 ایده ها و ارزشهای اسلامی است مانند ربا و احتکار ممنوع میباشد ، ثانیاً اسلام اصل نظارت

 حکومت اسلامی و ولی امر را بر فعالیت عمومی و دخالت دولت برای حمایت از مصالح عمومی 

و حفظ و حراست از آن وضع کرده تا وسیله ای برای محدود کردن آزادی های افراد در کارهایی که 

با آن سر و کار دارند باشد و در قرآن کریم نیز با صراحت به این مطلب پرداخته و می فرماید :

اطیعوا الله و اطیعوا الرسول و اولی الامر منکم.

از خداوند و رسول و ولی امر اطاعت کنید .

 اصل عدالت اجتماعی

اسلام نظام توزیع ثروت در جامعه اسلامی را (الگوی توزیع ) از عناصر و تضمین هایی برخور دار

 ساخته که توزیع قادر بر تحقق بخشیدن به عدالت اسلامی بوده و با ارزشهایی که بر پایه آنها استوار

 است انسجام داشته باشد .

عدالت اسلامی دارای دو اصل عمده و اساسی است که با بهره گیری از این دو اصل ، ارزشهای

 عادلانه اجتماعی به صورت اجتناب ناپذیری تحقق می یابد و عبارتند از :

الف  اصل همکاری عمومی ( تکامل عام )

ب  اصل توازن اجتماعی

برخی از مقرررات هماهنگ اسلام برای رشد تولید و توزیع عادلانه 1

 اندوختن پول و زر و سیم ممنوع

اسلام مالیات زکات را بر پول راکد وضع کرده به طوری که هر سال تکرار می شود و در صورتی که

 این اندوختن چند سالی به طول انجامد این مالیات تقریبا همه پول اندوخته شده را (جز بیست دینار

 آخر ) به خزانه بیت المال سرازیر میکند و در قرآن کریم نیز هشدار می دهد و می فرماید :

 وکسانی که طلا و نقره را گنجینه و ذخیره میکنند و در راه خدا انفاق نمی کنند آنها را به عذاب

 دردناک بشارت ده و روزی که آن طلا و نقره در آتش دوزخ گداخته شود و پیشانی و پشت و پهلوی

 آنها را به آن داغ کنند و فرشتگان عذاب به آنها گویند این است نتیجه آنچه از زر و سیم 

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 1 - اقتصاد ما . هحمد باقر صدر . ترجمه ع- اسپهبدی . جلد دوم ص 252 تا 261


 بر خود ذخیره کردید ،اکنون بچشید طعم عذاب سیم و زری را که اندوخته می کردید.)

 ربا ممنوع

 نتایج شوم این پدیده در زمینه توزیع ، و در توازن عام اقتصادی آشفتگی و اخلال پدید می آورد و

 در نتیجه سرمایه در جهت مضر حرکت خواهد کرد .

 کنترل همه جانبه دولت اسلامی بر تمام شعب تولید و گردش سرمایه و بازار تا از این طریق

 زمینه تسلط نامشروع افرادی خاص بر بازار از بین برده شود

 رها کردن زمین معمور وبلا استفاده کردن آن به طوری که آثار ویرانی و خرابی بدان راه یابد

 ممنوع . (در صورت خود داری از عمران ، آن زمین از او گرفته شده و ولی امر اداره امور آن را

 به عهده می گیرد و به نحو مقتضی از آن بهره برداری میکند .)

  حمی در اسلام ممنوع  .  لا حمی الا لله ولرسوله1

 احیا کردن منابع طبیعی و سپس بلا استفاده گذاشتن آن به وسیله تعطیل عملیات عمرانی و

 همچنان در اختیار داشتن آن ممنوع ، زیرا دستگاه تولید با این عمل دچار رخوت و سستی می گردد .

7 -  در آمد های بدون کار ممنوع . (بیشتر واسطه گری منظور نظر است)

 واگذاری منابع طبیعی به صورت اقطاع ، از طرف دولت به افراد ، بیش از قدرت فردی

1 -  محقق نجفی در کتاب جواهر می گوید : مردم در جاهلیت هر گاه جاهایی سر سبز و خرم را در

 دامنه کوهها و یا دشتها میدیدند طبق معمول در آنجا کلبه ای بنا می کردند و تمام زمین های اطراف 

را تا آنجا که صدای سگشان به گوش میرسید و در حدود پاسداری سگ بود از آن خود میدانستند و 

لذا نام  (حمی)  بر آن نهاده اند .

آنها برای بهره برداری ممنوع . ( طبیعی است که با واگذاری بیش از توان فرد ، سرمایه ها و

 امکانات تولیدی با کاهش بازده مواجه خواهند شد .

 فعالیتهایی که از نظر تولید عقیم هستند مانند : قمار ، سحر و شعبده ممنوع .

10  خرجهای زاید و سبک سرانه حرام .

11  واسطه گری به عنوان شعبه ای از مراحل تولید حرام .

12  اموال شخص پس از فوت متعلق به اقربا و نزدیکان (ورثه) اوست و در صورت نبودن هیچ

 وارثی متعلق به دولت است .

13  تامین اجتماعی برای کسانی که به کار و فعالیت اقتصادی بپردازند .

14  سوء استفاده افراد بیکار و انگل از دسترنج افراد جامعه ممنوع .

15  اسراف و تبذیر ممنوع و حرام تا بدین وسیله سرمایه در جریان تولید مفید قرار گیرد

16  فرا گرفتن علوم و فنون روز بر مسلمانان واجب است .

17  تاکید بر اخذ عالی ترین حد تخصص در زمینه های مختلف علمی ، معنوی و مادی .

18  اجازه به دولت در جهت جلب قسمت اعظم نیروی انسانی و شاغل کردن آنها در بخش عمومی

 برای جلو گیری از به هدر رفتن نیروی کار .

19  برنامه ریزی مناسب دولت برای جلو گیری از بروز و ظهور هرج و مرج در روابط اقتصادی .

و بسیاری از دستور العمل های دیگر که به دلیل اجتناب از اطناب کلام از ذکر آنها خود داری شد.

شهید بزرگوار مرتضی مطهری نیز دو عامل عمده  زیر را مانع رشد و توزیع ثروت عمومی میداند .1

 تصاحب سرمایه های عمومی به دست مالکین خصوصی . (کاپیتالیسم )

 اشتراک عمومی و اصل کار به قدر استعداد و خرج به قدر احتیاج . (کمونیسم )

ایشان عقیده دارندکه منابع ثروت باید در جریان و مورد استفاده ، و نیروی عمل باید آزاد و فعال باشد .

مالکیت خصوصی محترم است اما باید نظارت کامل بر طرق در آمد بشود که از طریق مشروع به 

دست آید و نظام اقتصادی نباید به گونه ای باشد که به وسیله زور و یا به وسیله اضطرار فردی افراد

 دیگر را استثمار کند و دیگر اینکه دادگستری و مجازات سریع و سالمی در کار باشد تا اگر احیانا

 کسی تخلف و یا غفلت کرد به دست مجازات سپرده شود و قبل از همه اینها تربیت و فرهنگ و

 اخلاق و ایمانی باشد که هر کس به حق خود قانع بوده و روح دزدی و استثمار در مردم بمیرد و در

 این صورت است که اقتصادی سالم و در نتیجه جامعه ای رو به پیشرفت خواهیم داشت . 2

اگر در جامعه ای افراد بیش از حد معمول کار کنند و در عین حال نتوا نند زندگی خود را تامین کنند 

 آن جامعه بیمار است و علت آن نیز یا این است که قوانین اجتماعی آنها غلط است یا به علت گرانی

 ارزاق که خود معلول گرانی عوارض و گمرکات و مالیا تهاست نشان فساد دستگاه حکومت و مورد

 اعتماد نبودن آن است . 3

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1 -  نظری به اقتصاد اسلامی . مرتضی مطهری .ص 209 و 208

 -  نظری به اقتصاد اسلامی . مرتضی مطهری . ص 215

3 -   نظری به اقتصاد اسلامی . مرتضی مطهری . ص 220 و 219


خلیل صارمی نایینی«ناصر»

فروردین1378




طبقه بندی: فصل دوم، 
[ چهارشنبه 1390/11/12 ] [ 07:10 بعد از ظهر ] [ میلاد صارمی نایینی ]


قرآن چه می گوید ؟

اگر علی علیه السلام  از دنیا آنگونه یاد می کند ، نه از خود می گوید که علی علیه السلام از قرآن 

می گوید و از خدا ، که او خود قرآن ناطق است و تحت تعلیم مستقیم رسول خدا آموزش دیده است .

پیامبر اکرم صل الله و عله و آله وسلم به علی علیه السلام فرمودند :

اذا رَایت النّاس یَشتغلون بِتزیین الدّنیا ، فَااشتغل اَنت بِتزیین الآخرة . 1

وقتی دیدی همه سرگرم تزیین دنیا هستند تو به تزیین و زینت آخرت بپرداز .

وزینت دنیا چیزی نیست مگر زمین و آنچه بر روی زمین است ، از املاک و اراضی و خانه گرفته 

تا معادن و نباتات و حیوانات و غیره که خداوند همه آنها را در این آیه جمع کرده است .

زُیّن للنّاس حبّ الشّهوات مِن النّساء و البَنین و القَناطیر المُقنطرة مِن الذّهب 

وَالفضّة والخَیل المُسوّمة و الاَنعام والحَرث ذالک مَتاع الحَیوة الدّنیا2

زینت داده شده است از برای مردم دوستی و علاقه به شهوات از زنان و فرزندان و گنجینه های پر

 از طلا و نقره و اسبان نشان خورده و چهار پایان و مزارع ، اینها متاع زندگانی دنیا هستند .

بهره برداری و تمتع از زینت های دنیا به جهت قرار دادن آلت شغل و کار و اداره امور معیشت ،

 مادامی که باعث فرو رفتن و غرق شدن در منجلاب مادیات نشود نه تنها ممدوح و پسندیده است ،

 بلکه موجب خشنودی پروردگار نیز هست ، اما اگر این بهره برداری در

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 ششصد هزار کلمه در شش کلمه . محسن کتابچی . ص5

 سوره آل عمران . آیه 14


 جهت لذت بردن و خوشگذرانی باشد نه تنهامذموم و ناپسند بوده و موجب ناخشنودی خداوند است ،

 بلکه اکثر گرفتاری های روح و جسم انسان نیز از آن حادث می گردد و منشاء بسیاری از صفات

 رذیله مانند : ریا ، حسد ، عداوت ، کبر ، تفاخر ، حب و بغض ، مدح ، طمع و حرص و غیره نیز 

می شود و در نهایت منجر به دل سپردگی انسان به دنیا شده و او را از آخرت باز می دارد .

قرآن به آنان که دارند اما نمی دانند چرا دارند هشدار می دهد و می فرماید :

فلَا تعجبک اَموالهم و لا اَولادهم انّما یُرید الله لِیعذّبهم بِها فِی الحَیوة الدّنیا وَ تَزهق 

اَنفسهم وَهُم کافرون . 1

به شگفت نیا ورد شما را بسیاری اولاد و ثروت آنها ، خداوند می خواهد آنها را به همان مال و 

فرزند در همین زندگانی دنیا عذاب کند که بیرون رود جانهای ایشان از بدن به سختی و صعوبت در

 حالیکه کافرند .

و در آیه دیگری میفرماید:

ومَن کان یُرید حَرث الدّنیا نُوء تِهِ مِنها وَما لَه فِی الآخرة مِن نّصیب .

وکسانی که به لذات دنیا و متاع آن گرایش پیدا کنند به آنها داده می شود ، ولی در آخرت بی یهره

 هستند . 2

وآیات متعدد دیگری که جهت مزید اطلاع خوانندگان تنها به ترجمه پاره ای از آنها اکتفا می گردد و

 آدرس هر یک نیز در پایان ترجمه آنها ذکر می گردد .

و هنگام عذاب و هلاکت ، دارائیش وی را هیچ نجات نتواند داد . (سوره لیل . آیه11)

وگوید من مال بسیاری تلف کردم ، آیا پندارد که کسی او را ندیده . (سوره بلد.آیات 5و6)

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 سوره توبه . آیه 55 و 85

 سوره شوری . آیه 20


نیکو کاری بدان نیست که روی به جانب مشرق یا مغرب کنید ، چرا که این چیز بی اثری است ، 

لیکن نیکو کار کسی است که به خدای عالم و روز قیامت و فرشتگان و کتاب آسمانی وپیامبران

 ایمان آورد و دارائی خود را در راه دوستی خدا به خویشاوندان ویتیمان و فقیران و رهگذران و

 گدایان بدهد و تمام همّ خود را در آزاد کردن بندگان صرف کند و نماز به پای دارد و زکات مال به

 مستحق برساند . (سوره بقره . آیه 177 )

و هرگز به مال یتیم نزدیک نشوید تا آنکه به حد رشد و کمال رسد و براستی کیل و وزن را تمام

 بدهید . (سوره انعام . آیه 152 )

وهرگز به مال یتیم نزدیک نشوید مگر آنکه راه خیر و طریق بهتری به نفع او منظور دارید تا آنکه

 به حد بلوغ برسد . (سوره اسرإ . آیه 34 )

مال و فرزندان زیب و زینت حیات دنیاست و لیکن اعمال صالح که تا قیامت باقی است نزد پروردگار

 بسی بهتر و عاقبت آن نیکو تر است . (سوره کهف . آیه 46 )

آیااین مردم کافرمی پندارندکه ماآنها را به مال وفرزندان مددمی کنیم. (سوره مومنون .آیه55)

وازمال خدا ،که به شما عطا فرمود (به عنوان زکات و صدقه) به آنها بدهید(سوره

 مومنون.آیه33)

آن روز که مال و فرزندان هیچ به حال انسان سود نبخشد و تنها آن کس سود برد که با دل با اخلاص

 و پاک از شرک وریب به درگاه خدا آید. ( سوره شعرا . آیه 88 و 89 )

آنچه خدا به من عطا فرموده بسیار بهتر از این هدیه مختصر شماست ، شما مردم دنیا خود به این

 هدایا شاد شوید . ( سوره نمل . آیه 36)

اما انسان چون خداوند او را به رنج و غمی مبتلا سازد و سپس به کرم خود او را نعمتی

برای امتحان و آزمایش بخشد ، در آن حال مغرور نعمت شود و گوید: خدا مرا عزیز و

گرامی داشت و چون باز برای آزمودن او را تنگ روزی و فقیر کرد ، گوید : خدا مرا خوار گردانید ،

 چنین نیست ، چون هرگز یتیم نوازی نکنند و فقیر را بر سر سفره طعام خود به میل و رغبت ننشانند 

و مال ارث را به تمام می خورند و سخت فریفته مال دنیا می باشند . ( سوره فجر . آیات 15تا20 )

پیرو چنین مردمی برای اینکه مال و فرزندان بسیار دارند نباشید ، در صورتی که چون آیات ما را بر

 او تلاوت کنند گوید این سخنان ، افسانه پیشینیان است ، بزودی بر بینی او داغ نهیم ، ما کافران را

 نیز به قحط و سختی مبتلا کنیم ، چنانکه اهل آن بستان را که شبی قسم خوردند که صبحگاه 

میوه اش را بچینند تا فقیران آگاه نشوند و هیچ استثنا نکردند ، بدین سبب همان شب هنوز به خواب

 بودند که از جانب خدا آتش عذابی نازل شد ، و بامدادان نخلهای آن بستان چون خاکستری سیاه

 گردید . (سوره قلم . آیات14 تا 20 )

واین مرد که در باغش میوه بسیار بود به رفیقش در مقام گفتگو و مفاخرت بر آمدو گفت ، من از تو

  به دارایی و از حیث خدم و حشم محترم تر و عزیز ترم و روزی به باغ در حالی که به نفس خود

 ستمکار بود با کمال غرور داخل شد و گفت ، گمان ندارم هرگز این باغ و دارایی من نابود شود ، 

و نیز گمان نمیکنم که روز قیامتی بر پا شود و اگر به فرض من به سوی خدا باز گردم البته در آن

 جهان نیز از این باغ دنیا منزلی بهتر خواهم یافت . (سوره کهف آیات 34 و 35 و 36 )

وبه او مال و ثروت فراوان بذل کردم ، باز هم از من طمع افزونی آن را دارد ، بزودی اورا به آتش

 دوزخ در افکنیم . (سوره مدّثّر . آیات 12 و 15 و 17 )

وای بر هر عیب جوی هرزه زبان ، همان کسی که مال جمع کرده و دائم به شماره و حسابش 

سرگرم است ، پندارد که مال و دارایی دنیا عمر ابدش خواهد بخشید ، چنین نیست بلکه محققا به 

آتش سوزان دوزخ در افتد .  (سوره همزه . آیات 1 و 2 و 3 و 4 )

که آنها مال خود را به فقیران اسلام به وجه زکات اعطا کردند ، و حال آنکه هیچکس بر وی حقی

 نداشت و او احسان نکرد جز در طلب رضای خدای خود که برتر و بالاترین موجودات است . 

(سوره لیل . آیات 18 و 19 و 20 )

ابولهب نابود شد و دستش که سنگ به رسول الله صل الله و علیه و آله و سلم می انداخت قطع گردید ،

 مال و ثروتی که اندوخت هیچ به کارش نیامد و از هلاکش نرهانید . (سوره مسد . آیات 1 و 2 )

وای که مال و ثروت من امروز به فریاد من نرسید ، وهمه قدرت و حشمتم محو و نابود گردید ،

 وخطاب قهر رسد که او را بگیرید و در غل و زنجیرش کشید تا بازش به دوزخ در افکنید ، آنگاه 

به زنجیری که طولش هفتاد ذرع است در آتشش در کشید که او به خدای بزرگ ایمان نیاورده و 

هرگز مسکینی را بر سر سفره طعام خود به رغبت نخوانده است . (سوره حاقه . آیات 28 تا 34 )

آیات دیگری نیز در قرآن کریم بر همین معانی و مفاهیمی که مذکور شد دلالت دارند ، اما به دلیل

 تفصیل کلام از ذکر آنها خود داری شده و فقط به آیاتی اکتفا گردید که مستقیما کلمه مال در آنها به 

کار  رفته بود . 

بجاست در  پایان این بخش که بیشتر سخن از دنیا و مظاهر فریبنده آن از زبان قرآن بود و مذمتهای

 قرآن و ائمه اطهار را در نکوهش دنیا و دلبستگی هایش در این بخش و بخش های پیشین دانستیم

 سخن را با غزلی که در همین راستا سروده شده به انتها رسانده و آن را به خوانندگان مشتاق تقدیم

 نمایم .

                                                 عالم فانی                                                                     دل در گــــــرو عالـــم فانی تا کی ؟                       غافــــــــــل ز حیات جاودانی تا کی؟

  ای خفته تویی اشرف مخـــلوق خدا                      انــــــدر ره وصل ناتــــوانی تـــا کی؟

   ده روزه عمر بنـــــده خلـــــق مباش                     دریـــوزگی و مدیحه خــــوانی تا کی؟

   رزق همه از ازل به دفـتر ثبت است                     پس در پی نان چـــرب زبانی تا کی؟

   نی عمر به جامانَد ونی حشمت وجاه                   ای خــــام طمع خـــــام گـــمانی تا کی؟

   این قصر فر یبــنده پرنقش و نـــــگار                   دارُالعَدَم است شــــــادمــــــانی تا کی؟

   از سیـــنه بـــشوی آرزوهــــــای دراز                 در بـــــــاغ خــــــیال باغـــــبانی تا کی؟

   جایی که تو را جزکفنی نیست نصیب                   بیـــهوده چو سگ به پاســـبانی تا کی؟

  ای بـــی خـبر از لذت فــردوس بــرین                  خرسند به عیش و نوش آنــــی تا کی؟

  در بند هـــوی مــباش و تسلیم هــوس                  بـــا دشمن خویـــش مهربـــانی تا کی؟

  شــــایـــد اًجًلًت مــهلت بســـیار نـــــداد                 نـــا مـــردمی و خواب گــــرانی تا کی؟

  درمُلک عدم که حاصلش یک نفس است            (ناصر) تو بـــــگوی زندگــانی تا کی؟1            


خلیل صارمی نایینی «ناصر»

فروردین 1378

                                                                             

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 غزل از نویسنده مقاله خلیل صارمی نایینی




طبقه بندی: فصل سوم، 
[ چهارشنبه 1390/11/12 ] [ 06:56 بعد از ظهر ] [ میلاد صارمی نایینی ]

دوران بعد از رحلت پیامبر اکرم  (صل الله و علیه و آله و سلم)

در پیام نبی مکرم اسلام حضرت محمد بن عبدالله صل الله و علیه و آله و سلم ، اسلام تنها 

یک عقیده ذهنی و متافیزیکی نیست ، بلکه یک واقعیت عینی ورسالت عملی واجتماعی نیز 

هست وپیامبر برای نجات مردم و برپایی قسط (عدالت و مساوات ) وبر انداختن جور و ظلم و جهل 

و جوع به پا خاسته و می کوشد با بسیج کردن و متشکل ساختن محرومان و حق طلبان ، 

کلیه طاغوتیان تاریخ را سرکوب و سرنگون کند و نظمی نو ، دنیایی نو و انسانیت نوینی پدید آورد .

گر چه پیامبر صل الله و علیه و آله و سلم تا حدود زیادی توفیق یافت که ایده آل و آرمان و

 اصول برابری خواهانه اسلام را در متن جامعه و مردم پیاده کند و تحقق عینی و عملی ببخشد ، 

اما متاسفانه دیر زمانی نگذشت که پس از رحلت آن بزرگوار جامعه اسلامی در خلاف جهت

 اقدامات ، نظامها و نقطه نظرات حضرت حرکت کرد و اسلام در ایده های منافع شخصی و 

دلبستگی ها ، و همچنین در وابستگی های خانوادگی و دودمانی وسیاسی ریخته شد و نوعی 

طبقه بندی جدید و اختلاف طبقاتی تازه ای سر بلند کرد .

اشراف و قدرتمندان با تسلط بر همه قوای تولید اقتصادی و ثروتهای ملی و منابع طبیعی ، دیگران

 را از این مواهب خدایی محروم ساختند و مردم را به بردگی و استثمار کشیدند وخود در اثر 

اندوختن پول و ثروت و قدرت ، وتصاحب اراضی وزمین های وسیع ، به فساد و انحراف و

 ابتذال اخلاقی گرائیدند .

اشرافیتی که در این دوره سر بر آورد ویا بهتر است بگوییم تجدید حیات کرد ، از اشرافیت 

دوران جاهلیت بسی پلید تر وخطرناکتر بود ، زیرا به گفته امام علی علیه السلام : شیر دنیا را 

به وسیله دین می دوشید .  یعنی برای تامین وتقویت منافع مادی و مواضع اجتماعی خود قرآن 

را پرچم و سپر خویش قرار داده و از اسلام که فی نفسه مدافع حقوق مستضعفان و پاسدار قسط

 و عدالت و شرف و تقوی ، و آموزنده حکمت و تعقل و تدبر است ، علیه مردمان ستمدیده و

 نیرو های حق جو ابزار پیکار ساخت .

در این برهه حساس استثمار گران و ارباب زر و زور ردای سبز پوشیده و عمامه پیامبر بر

 سر گذاردند و با شمشیر اسلام راه خدا را سد نموده و در نهایت به نام الله بندگان خدا را چپاول 

کردند و بر روی رهروان راستین راه خدا و پویندگان سنت نبوی شمشیر کشیده و چهره خاک را 

از خون آن پاکان مظلوم رنگین کردند .

نظام اشرافی بعد از رحلت

اشرافیت در این دوران پس از تجدید حیات از دو جناح عمده تشکیل میشد که در باره هر یک 

جداگانه سخن خواهیم گفت .

 اشراف اموی

در آستانه ظهور اسلام هسته مرکزی و نیروی عمده طبقه اشرافی مکه را قبیله قریش تشکیل 

می داد و همینان بودند که در مقابله با نهضت ستم سوز و ظلمت شکن اسلام در آزار و اذیت

 پیروان حضرت ختمی مرتبت لحظه ای از پای ننشستند و از هیچ کوششی در برابر عدالت

 خواهی اسلام فرو گذار نکردند و سر انجام پس از دادن تلفات مالی و جانی بسیار ، وقتی تاب 

مقاومت و پایداری را در خود ندیدند ، بالاخره پس از واقعه تاریخی فتح مکه به دست 

مسلمانان ، تسلیم شدند و خیلی آسان از پرستش بتهای خود دست کشیدند ، زیرا در اصل اعتقادی 

به آنها نداشتند و دفاع از بتها را به خاطر حفظ موقعیت و حاکمیت سیاسی و تسلط طبقاتی انجام 

می دادند .

براستی که قریش نه به بتهای خود گرویده بودند و نه آنها را خدایان خود می شمردند ، بلکه آنها 

را حتی به مسخره نیز می گرفتند و با تمسخر و تحقیر به آنها می نگریستند و به طور خلاصه

 اینکه بتها برای آنها فقط وسیله بود نه هدف ، وسیله ای که با آن عرب جاهلی را جلب و

 سپس استثمار کنند ، ودلبستگی قریش به خدایان تنها از آن جهت بود که چون بتها در نزد 

عرب ارزش داشتند ،  برای قریش بهترین آلت استثمار بودند و قریش از این جهت که محمد صل الله 

و علیه وآله وسلم در نظام اجتماعی آنان مداخله نموده و عدالتی را بر ایشان تحمیل کرد که با 

بزرگان و روسای آنها تناسبی نداشت رنجیدند ، نه از جهت بدگویی حضرت به خدایان آنها و

 انکار شفاعت و وساطت آنان در نزد خدا . واین همان آتشی بود که زیر خاکستر ماند.

با تسلیم شدن قریش مبارزه آنان پایان نیافت و گر چه آنها اعتبار سیاسی ، اقتدار اجتماعی و

 قدرت های مادی و اقتصادی خود را از دست دادند ، ولی دارای آن مقدار نفوذ و ریشه بودند که 

بتوانند بعد از رحلت پیشوای نهضت برای اسلام خطرها پدید آورند و از نو تجدید حیات کرده و

 موقعیتی تازه احراز کنند و در جامعه نو بنیاد اسلامی مواضع جدیدی را در چنگ خود بگیرند .

با تصاحب مقام خلافت توسط فردی از خاندان اموی (عثمان) اشراف پیشین بنی امیه پیروزی 

بزرگ و فوق العاده ای بدست آوردند و موقعیت های نوینی را اشغال کردند و در حقیقت خلافت 

عثمان دوران پیروزی و اعتلای خاندان بنی امیه و هواخواهان ایشان یا به دیگر سخن 

حزب اشراف مکه بود. 2

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 الفتنه الکبری . دکتر طه حسین . ص9 و 10

 اسلام در ایران . پطروشفسکی . ص48

 

ابوسفیان رهبر پیشین حزب اشراف مکه وپرچمدار کفار در غزوات بدر و احد و احزاب (خندق) 

که در آن موقع نابینا هم شده بود وقتی خبر واگذاری خلافت به عثمان را شنید ، به میان جمعی از 

بنی امیه که بر درگاهش گرد آمده بودند شتافت و اول پرسید آیا کسی از بنی هاشم یا بنی عبد المطلب

 در میان آنها نیست ؟ و چون اطمینان یافت ، آنها را مورد خطاب قرار داد و گفت : ای گروه بنی امیه

 اکنون که خلافت نصیب شما شده آن را از دست ندهید و مانند توپ بازی آن را به چنگ گیرید و

 برای فرزندان خود موروثی نمایید و ارکانش را بنی امیه قرار دهید ، سوگند به آنچه که ابو سفیان

 پیوسته بدانها سوگند می خورد (بتهای دوران جاهلیت) بهشت و دوزخی در کار نیست . 1

پیامبر اکرم صل الله و علیه و آله و سلم پس از فتح مکه کلیه اموال و امتیازات اجتماعی حکم بن

 العاص پسر عم ابوسفیان وعم عثمان وکسان و فرزندانش را سلب کرد وحتی به آنها اجازه اقامت 

در مدینه را هم نداد وهمه را با خشونت به طائف تبعید کرد. ابوبکر و عمر هم به آنها اجازه

 بازگشت ندادند. 2 اما عثمان وقتی به خلافت رسید نه تنها به آنان اجازه بازگشت داد ، بلکه 

صد هزار دینار هم به حکم بخشید .

یعقوبی در این باره می نویسد:

حکم بن العاص را روزی که به مدینه رسید دیدند که جامه پاره کهنه ای برتن و بز نری در پیش دارد

 (بزچرانی میکرد) تا بر عثمان در آمد و مردم او و همراهانش را می نگریستند ، سپس بیرون آمد 

در حالی که جبه خز و عبای فاخری بر تن داشت . 3

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 ترجمه الغدیر . جلد 19 .ص137

 الفتنه الکبری . ص197

 تاریخ یعقوبی . جلد2 . ص56


مروان پسر حکم ، وزیر و مشاور عثمان شد و بیش از پدر اموال گرد آورد و عثمان خمس غنایم

 ارمنستان را به وی بخشید و بار دیگر یکصد هزار دینار به او داد و باز قانع نشد و فدک را که 

خلفای سابق مدعی بودند از صدقات پیامبر و جزو اموال مسلمین است به تملک او در آورد .

حارث برادر مروان داماد عثمان شد و دویست هزار درهم خرج عروسی کرد و عثمان رمه ای را 

که به عنوان مالیات از بعضی ولایات رسیده بود به او بخشیده و در نهایت زکات قبیله ای را که بالغ 

بر سیصد هزار درهم بود به او داد . 1

بذل و بخشش های عثمان تنها به اموال منقول خاتمه نیافت و از آن پس دست به بخشش اموال 

غیر منقول زد و از جمله ایرادهایی که بر عثمان گرفته شده این است که او اراضی و زمین های

 بسیاری را در شهرها و آبادیها تیول بنی امیه نمود . 2

 حزب اشرافی عده ای از مهاجران قدیمی

امکانات اجتماعی و اقتصادی این حزب از حزب اموی به مراتب کمتر بود و در واقع امویان در

 زمان حکومت عثمان نیروی اشرافی مسلط بودند . پس از وفات پیامبر اکرم صل الله و علیه و آله 

و سلم بسیاری از پیش قدمان (عده ای از مهاجران وتعداد قلیلی از انصار ) که در بهره بردن 

از حقوق اجتماعی و اقتصادی با دیگران برابر بودند ،  از توده مردم جدا شده و بین آنها و اکثریت

 عظیم مسلمانان فاصله بزرگی ایجاد شد و امتیاز معنوی رنگ مادی به خود گرفت .

آنها سابقه و شهرت و حیثیت خود را به وسیله ای برای کسب قدرت و ثروت تبدیل کردند.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

  تاریخ یعقوبی . جلد2 . ص 56

2 - الفتنه الکبری . جلد 1 . ص209


و با ترفند زیر پرچم صحابه رسول الله بودن ، سود های سودا گرانه بردند و به استثمار مردم

 پرداختند که از برجسته ترین این افراد می توان از طلحه و زبیر نام برد که بر املاک و اراضی

 وسیعی چنگ انداخته و بردگان و کنیزکان بسیار و اموال گوناگونی بدست آوردند . 1

دکتر طه یاسین مینویسد :

طلحه از آن جهت که کار بیعت عثمان بدون حضور او پایان یافت با وی مخالف شد ولی عثمان دل او

 را به دست آورد و با یکدیگر کنار آمدند و عثمان مالهای فراوان به او داد چنانکه گویند : زمانی

 طلحه پنجاه هزار درهم از عثمان به صورت وام گرفت و چون خواست برگرداند عثمان بدو گفت :

 آن پولها مزد جوانمردی توست و دویست هزار درهم دیگر نیز بداد .

آنها با یکدیگر داد و ستد داشتند چنانکه طلحه میفروخت و عثمان در حجاز می خرید وعثمان می

 فروخت و طلحه در عراق خریداری می کرد و گویند چون طلحه مرد میراث او به سی میلیون درهم

 می رسید . 2

مسعودی گوید:

طلحه در کوفه خانه خود را که تاکنون نیز معروف است بساخت و عواید وی از املاک عراق هر

 روز هزار دینار بود و بعضی بیشتر هم گفته اند و گویند : در ناحیه سراة بیش از این داشت .

مسعودی از زبیر نیز به عنوان مالدار و ملکدار یاد می کند و گوید خانه وی در بصره

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 مالکیت و ملکداری . ابوذر ورداسبی . ص 38و37

 الفتنه الکبری . جلد 1 . ص 159و158


تاکنون نیز معروف است و تجار و مالداران در آن رفت و آمد می کنند وچند خانه دیگر نیز در مصر

 و کوفه و اسکندریه داشت ، و خانه ها و املاک زبیر هنوز معروف است و هزار اسب ،  و غلام

 و کنیزنیز از هر کدام هزار از خود بر جای گذاشت و در شهر هایی که نام بردیم املاک بسیار

 داشت . 

ابن سعد می گوید :

عثمان ششصد هزار درهم به زبیر بخشید و او پس از دریافت این مبلغ متاعی مرغوب را جستجو

 می کرد تا وی را به خریدن زمینی راهنمایی کردند و او زمین هایی در کوفه و بصره و مصر خرید .

او همچنین می گوید: زبیر نمی خواست مردم امانتی نزد او بگذارند و هر گاه کسی مالی را به امانت

 نزد او می برد می گفت ، این را به وام بده ، چون از یک طرف می ترسید مال امانت تباه شود ، و

 از سوی دیگر می خواست از سود آن استفاده ببرد ، و بدین رو ثروت فراوانی یافت چندان که 

انگشت نما شد ، و زبیر به جز غلات و اموال منقول زمین هایی در فسطاط و اسکندریه و بصره و

 همچنین یازده خانه در مدینه داشت . 2

حاصل سخن این که : در دوره عثمان نه تنها در حجاز و عراق ، بلکه در سر زمین های دیگر 

عربی و سایر ممالک مفتوحه تیولهای بزرگ و اموال و املاک وسیعی به وجود آمده و کارگران

 بسیاری از بردگان و موالی و آزاد در آنها به کار ایستادند و در اسلام طبقه جدیدی پیدا شد که این

 طبقه ممتاز از کافران تسلیم شده قریشی و به ویژه خاندان اموی و بخشی از اصحاب و مجاهدان

 سابق تشکیل شده بود .

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1  -  مروج الذهب . مسعودی

2 -  الفتنه الکبری . جلد 1 . ص155


بر همین اساس است که برخی از محققان مسلمان ریشه تکوین مجدد جامعه طبقاتی را درزمان 

خلافت عثمان یافته اند و گفته اند که اشرافیت در این دوران تجدید حیات کرده و جامعه اسلامی به 

دو قطب ثروتمند و فقیر و به عبارت واضح تر استثمارگر و استثمار شده تقسیم شده است ، و برخی

 دیگر از محققان حتی پا را از این هم فراتر نهاده و نشانه های اصلی این نظام طبقاتی را در دوره

 عمر یافته اند و معتقدند که : تقسیم نابرابر در آمد عمومی توسط عمر به منظور رجحان دادن به 

افراد با سابقه در اسلام به احیای جامعه طبقاتی کمک کرد .

ابو یوسف ، قاضی القضات زمان هارون می نویسد :

عمر بن خطاب در یک سخنرانی عمومی گفت : سوگند به خدایی که جز او خدایی نیست ، هیچ کس

 یافت نشود که در این ثروت بی حق باشد یا از آن به او نپردازم ، سهم من هم از این ثروت همسان

 شماست لیکن با این تفاوت که هر کداممان بر حسب منزلتی که نسبت به کتاب خدای عزّوجلّ و

 پیامبرش داریم ، یعنی هر کسی بر حسب رنجی که در اسلام کشیده یا سابقه اش در این راه ، و نیز

 بر حسب بی نیازی و نیازمندیش ، اگر زنده ماندم ترتیبی خواهم داد که سهم چوپان کوهستان صنعا

 را از این مال همانجا و پیش از آنکه دلتنگ شود به او برسانند.

آنگاه عمر برای کسانیکه در جنگ بدر حضور داشتند مواجب سالانه ای به مبلغ پنج هزار درهم و

برای مهاجران حبشه وکسانی که در جنگ احد حضور داشتند هر کدام چهار هزار درهم و پسران

 بدریان را هر یک دو هزار درهم وهر که را پیش از فتح مکه هجرت کرده بود سه هزار درهم و

هر کدام را که در فتح مکه اسلام آورده بود دو هزار درهم مقررکرد . 1

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1 -   الخراج . قاضی القضات ابو یوسف . ص42


با این روش عمر چنانکه ملاحظه می شود پیش قدمان (مهاجر و انصار) از اشراف پیشین مکه

 خیلی بیشتر حقوق می گرفتند و عمر برای جلو گیری از سوء استفاده ، آنها را در مدینه تحت نظر

 نگاه داشت و خرید و فروش زمین و زراعت و هر نوع فعالیت سرمایه داری را توسط آنان ممنوع

 ساخت و به این ترتیب اجازه نمی داد در آمد بیشتر آنان به سرمایه و یا مالکیت اراضی تبدیل شود .

گر چه عمر زمینه را برای تکوین و رشد اختلافات طبقاتی مهیا کرد اما خود نیز بزودی به سیاست

 غلط اقتصادی خویش پی برد و تصمیم گرفت که در اولین فرصت ، مساوات در تقسیم عواید را

 رعایت کرده و هیچکس را بر دیگری امتیاز ندهد و حتی ثروت اضافی توانگران را باز ستاند و 

به فقیران برگرداند .

طه حسین در این زمینه میگوید :

عمر در اواخر زندگی گفته که اگر در آغاز کار متوجه پایان آن بودم ثروتهای اضافی ثروتمندان 

را میگرفتم و به فقرا و مستمندان می دادم . 1

بدیهی است که اگر عمر خلیفه دوم کفاف می کرد و او این کار را انجام هم می داد ، باز هم

 نمی توانست ریشه و زمینه عینی تکوین و رشد جامعه طبقاتی را خشک کند ، زیرا فتوحات 

( فتوحاتی که به نام اسلام انجام می گرفت ) این زمینه عینی را فراهم آورده بود .

اثرات زیان بخش و ناگوار فتوحات

 جامعه را در ثروت تصنعی و دارایی های کاذب غرقه ساخت و عرب مزه نعمتهایی را

 ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1   الفتنه الکبری . طه حسین


چشید که از دسترنج و تولید و کار خودش به دست نیامده بود .

 ثروت و در آمدی که از جنگهای خارجی سرچشمه می گرفت حتی در زمان ابوبکر افراد را

 به صورت یکسان در بر نمی گرفت و بیشتر عاید کسانی می شد که برای فرو رفتن در پیکار خونین

 خارجی از یکدیگر سبقت می گرفتند ، مثلا در جنگ ذات السلاسل وقتی که هرمز سردار ایرانی در

 یک نبرد تن به تن به دست خالد کشته شد ، او به حکم آنکه شخصا او را کشته اسلحه و لباس

 گرانبهایش را به غنیمت اختصاصی ربود که تنها کلاه وی صد هزار درهم قیمت داشت . 1   

به گفته عمر چون چیزی به دست خالد می افتاد در میان کسانی که احتیاج نداشتند تقسیم می کرد و

 به ابو بکر حساب پس نمی داد . 2

وقتی در روزگار ابو بکر بخشی از اموال و غنایم جنگی در دستهای کسانی که احتیاج ندارند 

متمرکز شود وضع دوران عثمان دیگر روشن است و شاعر خوش سروده که گفته است :

خشت اول چون نهد معمار کج             تا ثـــریا می رود دیـــوار کـــج

به گفته طبری :

در شهر کوفه خانواده های معروف ، از سهم غنایم جنگی و مقرری سالیانه خود مبالغی گزاف

 اندوختند تا آنجا که یکی از مردمان کوفه وقتی به جنگ می رفت هزار شتر برای حمل همراهان 

و کالای خود همراه داشت . 3

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 تاریخ ابن اثیر . جلد 2 . ص103

 تاریخ ابن عساکر . جلد 5 . ص112

 تاریخ سیاسی اسلام . دکتر حسن ابراهیم حسن . جلد1 . ص 269


 در اثر فتوحات بردگی که به برکت اسلام در حال زوال بود ، جانی تازه گرفت و تاریخ نشان 

می دهد که در زمان ابو بکر و عمر تعداد کثیری از مردان و زنان و کودکان ممالک مفتوحه به 

بردگی کشیده شدند .

ابن اثیر می نویسد :

چون خلافت به عمر رسید گفت : اکنون که خداوند عجم را برای شما تسخیر نمود و بر وسعت فتح

 افزود ، زشت است که عربان مالک یکدیگر باشند. 1  (یعنی به جای عرب بنده و برده عجم داشته

 باشید )

طبری نیز ضمن نقل این داستان می افزاید :

عمر مقرر داشت که هیچ عربی مملوک نباشد . 2

 ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1  تاریخ ابن اثیر . جلد 2 . ص 99

 تاریخ طبری . ترجمه ابوالقاسم پاینده . جلد 4 . ص 1476


خلیل صارمی نایینی«ناصر»

فروردین1378




طبقه بندی: فصل چهارم، 
[ چهارشنبه 1390/11/12 ] [ 06:41 بعد از ظهر ] [ میلاد صارمی نایینی ]


نگاهی به علی علیه السلام


اَلحقُّ مَعَ علیٌ و علیٌ مَعَ الحقّ       

علی و سیاست

تعریف سیاست : شناسایی چگونکی روابط میان فرد با دولت و جامعه و حکومت . 1

تعریف ارسطو : لازم است که مهم ترین نیکی ها موضوع مهمترین اجتماعات قرار گیرد و این 

معنی همان است که به طور تحقیق دولت و سیاست نامیده می شود .2

تعریف دیگری از سیاست که باعث وحشت عمومی و افراد غیر سیاست مدار و منفور همه 

راد مردان عالم است : ( سیاست عبارت است از تشخیص هدف که شخص سیاست مدار آن 

را تشخیص داده ، وبدست آوردن آن با هر وسیله ای که ممکن است.) 3 

در این تعریف آخری خبری از خیر و سعادت و انسانیت در کار نیست و با کمال تأسف رویه

 اکثر سیاسیون در عصر حاضر است .

با ارائه تعاریف سه گانه فوق جویندگان حقیقت باید بدانند که اگر مقصود از سیاست همان  قسم 

سوم است علی علیه السلام نیز کاملا از آن مطلع بوده ،ولی هرگز اهل عمل به آن نبوده است ، 

چون کسی که به حقیقت و شرافت انسانی آگاهی دارد محال  است  آن را فدای رسیدن به  

پیروزی ظاهری و چند روزه دنیا نماید .

1 نگاهی به علی . محمد تقی جعفری .ص 9

2 السیاسه لارسطوطالیس . ص91

3- نگاهی به علی . محمد تقی جعفری . ص11

 

و اما اگر سیاست حقیقی را در نظر بگیریم و بگوییم سیاست عبارت است از پیروزی دراجتماعات ،

 آن هم نه پیروزی چن صباحی همراه با بستن دست و پای زیر دستان و ناتوانان ، بلکه 

پیروزی جاودانی بر همه قلب ها و مشاعر آدمی ، آنگاه علی  علیه السلام سردمدار و پایه گذار 

این گونه سیاستی است .1


علی علیه السلام و جهاد

اولین آیه در مورد اقدام به جنگ

                    (اُذن للّذین یُقاتلون بانّهم ظلموا و ان الله علی نَصرهم لَقدیر )

اجازه د اده شد به کسانی که در معرض کشتار قرار گرفته اند که بجنگند زیرا آنان مظلوم واقع 

شده اند و به نا حق از وطن ها یشان اخراج شده اند و خداوند به پیروز ساختن آنها تواناست . 2

پس ازآیه فوق آیه دیگری نازل شد که می فرماید :

( وقاتلوهُم حتی لا تَکون فِتنه ویَکون الدّین لله فَان اِنتهوا فَلا عُدوان اِلاّ عَلی الظّالمین )

و با کافران جهاد کنید تا فتنه و فساد از روی زمین بر طرف شود(تا مسلمانان را از دین 

بر نگردانند ) و همه را آیین ، دین خدا باشد و اگراز فتنه و جنگ دست کشیدند (با آنها عدالت 

کنید) که ستم جز بر ستمکاران روا نیست . 3

قطع نظر از تمام کمالات و اوصاف انسانی علی علیه السلام ، او به اقرار همه تواریخ سرباز

1- نگاهی به علی . محمد تقی جعفری. ص14

 2-  سوره حج . آیه 40

3 سوره بقره . آیه 193

 

درجه یک اسلام بوده است. چرا که هرگز دیده نشده که در جنگ از یک نفر یا از تمام سپاهیان

 خصم به علت ترس روی گردان شود و تمام فتو حات اسلام به استثنای جنگ تبوک به پرچمداری

 و فداکاری او بوده است .

شرح رشادتها و دلاوریهای حضرت از همان لحظات اول که به اسلام ایمان آوردند تا لحظه 

شهادت خود بحثی مفصل است که کتابهای بسیاری در این باب نوشته شده و اگر تا قیامت هم 

بنویسند بیان ذرّه ای از فداکاری های آن حضرت در جنگ ها  نخواهد شد و ما این مقوله را به

 عهده خوانندگان میگذاریم و به این گفتار حضرت بسنده میکنیم که فرمودند :

                          ( اِنَّ الجهاد بابٌ مِن اَبواب الجنّه فَتحهٌ الله لخاصّه اولیاء ... )

که همانا جهاد دری از درهای بهشت است که گشوده نمی شود مگر بر روی بندگان خاص 

خداوند ......... الخ . 1

علی علیه السلام و نهج البلاغه

آن روزی که نهج البلاغه علی ابن ابیطالب علیه السلام بی طرفانه و با دقت مورد بررسی و تأمل

 قرار گیرد از تمامی مکتب های اجتماعی ، اخلاقی ، اقتصادی و فلسفی بی نیاز خواهیم شد . 2

این مکتوب  بزرگ و شریف تنها کتاب دیروز و امروز نیست بلکه چراغ راه فردای بشریت

 

1 نهج البلاغه

2 نگاهی به علی . محمد تقی جعفری . ص65

 

 هم هست و تشریح انسان و جهان در نهج البلاغه به طور جاودانی و همیشگی انجام گرفته است 

و قوانین آن در مورد انسان و جهان محصور در زمان و مکان معینی نیست تا محدود به چهار

 دیواری عصری و یا قرنی خاص بوده باشد .

نهج البلاغه بعد از قرآن کریم جامع همه علوم بشری و روشن کننده راه سعادت بشر تا رسیدن

 به مقصود و مطلوب نهایی است .

هنگامی که تشبیهات و کنایات و معانی بسیار ظریف و دقیق را در نهج البلاغه مشاهده می کنی

 می پنداری که تمام عمرآن حضرت در فن فصاحت و بلاغت و ادبیات سپری شده و زمانی که آن 

جناب در خطبه هایش راجع  به مباحث عالی توحید سخن می راند مطالب کلیۀ فلاسفه جهان در

 مقابل آن تنها جملاتی پیش پا افتاده و ابتدایی جلوه می  کند.

آیا اقتصادی را که علی علیه السلام در این کتاب طراحی کرده می توان در مکتب های ناقص و 

محدود بشری استنباط نمود؟

 شاید هر یک از این مکاتب دارای مزیت هایی هم باشند اما در کل نقصان ها و نارسایی های

 فراوانی دارند و هیچ کدام کمال مطلوب را ارائه نمی نمایند چنانکه  یکی انسان را قربانی اقتصاد 

می کند و دیگری اقتصاد را در راه انسان پوچ می نماید ،

 یکی فرد را مطلق العنان می گذارد و اجتماع را نادیده می گیرد و آن دیگر اجتماع را اصیل دانسته 

و فرد را مطرود می داند. نهج البلاغه با پیروی از اعتدال خاص اسلامی ، حقوق هیچ یک از طبقات

 را ضایع نکرده و فرد و اجتماع را با هم در نظر می گیرد، یعنی به فرد تا جایی که مزاحم و مخلّ 

نظم و امور اجتماع نیست آزادی می دهد وهمیشه مصالح اجتماع را بر مصالح فرد ترجیح می دهد

 و اصول و مبانی اقتصاد اسلامی را به طوری واضح و روشن بیان می کند که هر صاحب حقّی

 به حقوق خود دست می یابد.


علی علیه السلام و عرفان مثبت

 اسلام ناب و اصیل مکتبی است که ریاست مطلق آن پس از وجود نازنین پیغمبر اکرم صل الله علیه 

و آله و سلم به علی علیه السلام و اولاد مطهر او رسیده است .آنانی که هر کدام الگوی واقعی 

همه نیکی ها و سر آغاز همه راههای منتهی به مقام قرب ربوبی هستند .

در عرفان حقیقی جنبۀ مثبت روح منظور نظر است ، یعنی حقایقی راکه به راهنمایی عقل و 

اشراق قلبی به روح راه پیدا می کنند.

 در این عرفان هر پدیده ای را که از این جنبۀ مثبت روح بیرون است خیال و توّهم و تجسیم می نامند.

عرفان مثبت عظمت کبریایی را با طبیعت پا در هوا هم سنخ نمی داند و اوصاف و کمالاتی را 

ضروری نفوس می داند که از راهرهبران توحیدی تبلیغ شده باشد و تنها راه قرب واقعی را عمل

 به دستورات انبیاء و پایبند بودن بدان می داند.

 این عرفان همه افراد بشر را قابل رسیدن به اوج کمالات روحی و مقامات معنوی می داند و

 هنگام توجه به مبدأ اعلی (واجب الوجود) تجسم قلبی هر گونه واسطه ای را شرک می داند اگر

چه آن واسطه حتّی وجود نازنین پیامبر اکرم صل الله و علیه و آله و سلم باشد .

اولین و آخرین الگوی عرفان مثبت ، علی ابن ابیطالب علیه السلام است که با دستان مبارک

 خویش درخت می کارد و زمین رابیل زده و زراعت می کند و در دل شب های تاریک پس از 

محاسبه نفس خویش رو به پیشگاه یگانه معبود آورده و از شوققرب و بیم هجر از خود بی خود 

گشته و سر از پای نمی شناسد.

در این عرفان خود ستایی عین شرک است و این همان عرفان حقیقی است که طعم واقعی تکلیف

 را برای اولاد آدم در مقابل فرد و اجتماع به او می چشاند.

و همان است که سعدی در مورد آن می فرماید:

                           بنـی آدم اعضـای یـک پیـــکرنـد         

                                                         که در آفرینش ز یک گوهـــــرند

                               چو عضـوی به درد آورد روزگار      

                                                          دگـر عضــوها را نمـانــد قـــرار



ادامه مطلب

طبقه بندی: فصل پنجم .بخش1، 
[ سه شنبه 1390/10/27 ] [ 12:54 بعد از ظهر ] [ میلاد صارمی نایینی ]


 

18 – بزرگترین افسوس ها در روز قیامت افسوس کسی است که ثروتی را از راه غیر طاعت

 خدا بهدست آورده ، اما دیگری آن ثروت را به ارث برده و آن را در راه خدا صرف نموده و به 

خاطر آن به بهشت رفته است ، در حالی که بدست آورنده اصلی ثروت  به جهنم در افتاده است. 1

19 – سه گروهند که مال را بر جان خود ترجیح می دهند . یکی بازرگان دریا ،دیگری همنشین

 پادشاه وسوم قاضی رشوه خوار . 2  

20 – هر کس که مال و ثروتی دارد باید به وسیله آن با نزدیکانش پیوند برقرار کند و خوب مهمانی

 نماید و گرفتار و اسیری را آزاد گرداند ، زیرا رسیدن به این ویژگی ها مایه بزرگواری در دنیا

 و شرافت در آخرت است . 3   

21– برترین مال آن است که با آن حقوق مردم ادا شود . 4

 

22– حب مال دین را سست و یقین را فاسد می کند . 5

 

23– بدترین اموال آن است که حق خدا از آن خارج نشود . 6

24 – ثروتت را در گناهـان صرف مکن که بر پروردگارت بدون عمل صالح وارد خواهی شد . 7

25 – هر که مالی را از راه غیر حلال به دست آورده آن را در راه غیر حق مصرف خواهد کرد . 8

26 – چه بسا نعمت داده ای که نعمتش وسیله گرفتاری و هلاکش گردد . 9

27 – از کفران نعمت هابه دور باشید که نقمت ها شما را در بر خواهد گرفت . 10

1 الی 10-  جلوه های حکمت . ناظم زاده قمی . به ترتیب : ص527حدیث7 – ص528حدیث16 – ص529

حدیث23 – ص529حدیث27 – ص530حدیث33 – ص530حدیث31 – ص530

حدیث37 – ص530حدیث39 – ص581حدیث5 – ص583حدیث14

 

به قدر کفایت آوردیم گوشه ای از آنچه را که مولایمان علی علیه السلام در مورد مذمت دنیا و ما 

فیها فرموده بودند و به قول شاعر :


                    آب دریا را اگـــر نتـــوان کــشید          

                                                     پس به قدر تشنــــگی باید چشید

علی علیه السلام و عدالت         

عقیل برادر حضرت علی علیه السلام با اطفال رنگ پریده و گرسنه خدمت امیر المومنین رسید و

 تقاضای سهم بیشتری از بیت المال کرد ، وطبیعی است که هر برادری با دیدن کودکان گرسنه ی 

برادر خود تحت تاثیر قرار می گیرد ،اما امام علیه السلام با قاطعیت جواب منفی داد و برای

 آنکه فلسفه جواب خود را به برادر تفهیم کند آهن گداخته ای را به بدن عقیل نزدیک کرد و فرمود :

همانــگونه که تو از نزدیک شدن به این آهـــن گـداخته می ترسی من هــم از عذاب قیــامــت 

می ترسم . 1

 روزی دیگر حضرت مشغول تقسیم بیت المال بود که طفلی از نوه های امام علیه السلام آمد و 

چیزی برداشت و رفت ،اما امام سراسیمه به دنبال کودک دوید و آن را از دستش گرفت و به

 بیت المال برگردانید ،مردم به ایشان گفتند که این طفل هم سهمی دارد ،که امام فرمودند:

هرگز ، تنها پدراین کودک سهمی دارد ، آنهم به قدر سهم هر مسلمان عادی ، و هر گاه سهمش 

را گرفت به هر قدر که لازم بداند به این کودک خواهد داد . 2

گویند روزی طلحه و زبیر به محضر حضرت رسیدند و گفتند : عُمر سهم ما را بیش از

1 -  نهج البلاغه . صبحی الصالح . ص347

2 – حیاة الامام حسن علیه السلام . باقر شریف القرشی . جلد 1 . ص 388

 

سایرین می داد ، امام به آن دو فرمودند : پیامبر چه ؟ او هم به شما می داد ؟ آنها ساکت

 شدند .آنگاه حضرت سوال فرمودند : آیا پیامبر اسلام ( صل الله و علیه و آله و سلم ) بین

 مسلمانان به طور مساوی تقسیم نمی کرد ؟ گفتند آری ، سپس دوباره رو به آنان کرده و

 پرسیدند : چراشما انتظار سهم بیشتری دارید ؟ گفتند : به خاطر اینکه ما هم سابقه بیشتری در

 اسلام آوردن بر دیگران داریم ، و هم قرابت و نزدیکی ما به پیامبر اکرم بیشتر است ، و هم در

 سختی ها و مشکلات ( جنگها و غیره ) بیشتر شرکت داشته ایم .

امام علیه السلام در جواب آنان فرمودند : در هر سه موردی که گفتید من از شما مقدم ترم ، زیرا

 هم قبل از شما به نبوت نبی مکرم ایمان آوردم ، هم داماد و پسر عموی ایشان هستم و هم در

 جنگها بیش از همه شما شمشیر کشیده ام . اما با همه این امتیازات به خدا سوگند  سهم من

 که رییس حکومت نیز هستم با این کارگر که در این گوشه کار می کند یکسان است . 1

حضرت در سفارشاتشان به عُمر فرمودند : در سه مسئله اساسی بسیار دقت کن .

اول اینکه : در حدودی که میان متخلفان و مجرمان اجرا می کنی میان افراد هیچ گونه امتیازی در نظر نگیر .

دوم اینکه : در حال شادی و غضب طبق حکم خداوند حکم کن .

وسوم آنکه: در تقسیم بیت المال هرگز مراعات نژاد را نکن . 2

امام صادق علیه السلام می فرمایند : هنگانی که علی علیه السلام زمامدار شدند در یک سخنرانی

 فرمودند : تا وقتی از خود چیزی دارم و درخت خرمایی در شهر مدینه در اختیار  

1 -  بحار الانوار .جلد 42 . ص 116

2 – وسایل الشیعه . جلد 18 ص 156 .   و الحیاة . جلد 2 ص 387

 

من است به خدا قسم درهمی از بیت المال بر نمی دارم و همه را در میان شما تقسیم می کنم  و

 اکنون که من از خودم جانب داری نمیکنم و چیزی از بیت المال برنمی دارم می پندارید که جانب 

شما را خواهم گرفت و اضافه بر حقتان و از سهم دیگران به شما می دهم .

برادرشان عقیل اظهار نمود : آیا مرا با یک سیاه در مدینه برابر می کنی و با یک چشم می نگری ؟

حضرت فرمودند : به جایت بنشین ، در اینجا کسی غیر از تو نبود که صحبت  کند ؟ هیچ چیزی تو را

 بر یک سیاه بر تری نمی دهد ، مگر پارسایی و عدالت خواهی تو .

علی علیه السلام و تجارت

حضرت در نامه خویش به مالک اشتر چنین می فرمایند :

تو را نسبت به بازرگانان و صاحبان صنایع توصیه و سفارش می کنم که با آنها به خوبی رفتار

 نمایی ، چه آن عده که سرمایه شان را در شهر و دیار خود به کار می اندازند و چه آنها که در 

خارج از محل زندگیشان آن را به کار انداخته و مدام در رفت و آمد هستند ، زیرا آنها جلب کننده 

منفعت و وسیله ازدیاد ثروتند و با سرمایه خویش از نقاط دور دست ثروت را به خشکی ها ، 

دریا ها ، دشت ها و کوه های قلمرو تو می کشانند و از نقاط دوردست مایحتاج مردم را فراهم 

می آورند .

در این فرمان صریح بازرگانان و صاحبان صنایع ، یعنی تولید کنندگان در یک ردیف فرار گرفته و

 هر دو گروه منشاء منفعت تلقی شده اند ، و موضوع جلب کالا از نقاط دور دست و منافعی که 

به وسیله گروههای مزبور عاید می شود تشریح گردیده و تجارت نیز نوعی کار تولیدی و مفید تلقی 

می گردد و منافع حاصل از آن در آمد تولیدی محسوب می شود . 1 

1 – اقتصاد ما . محمد باقر صدر . ترجمه ع- اسپهبدی. جلد 2 . ص279

 

فرمان حضرت به مالک اشتر دلیل محکمی است بر توجه خاص ایشان به مسئله تجارت و صنعت

 که هر دو وسیله ای در جهت جلب ثروت برای جامعه اسلامی هستند .

علی علیه السلام و سنت وقف

آقای سید محمود طالقانی می نویسد :

علی علیه السلام با آن روشن بینی خاص خویش می دیدند که انحراف از اصول اسلامی و طغیان

 بر علیه حقوق مردم که از زمان عثمان و به وسیله بنی امیه شروع شده ،  پس از وی نیز ادامه

 خواهد یافت و سلاطین بنی امیه و عمال و پیروان آنها منابع طبیعی و اراضی را نیز مانند دیگر

 سرمایه های مادی و معنوی به غارت خواهند برد و عموم مسلمانان و خصوصا اهالی مدینه را از

 زندگی و هستی ساقط خواهند کرد ، به همین علت اراضی را در مدینه به صورت وقف در آورده تا

 دست غارتگران از آن کوتاه شود و وسیله ای برای تامین معیشت بینوایان گردد ، اما متاسفانه

 اوقاف مسلمانان نیز مانند دیگر سرمایه ها از چپاول مستبدان و عُمال آنها مصون نماند . 1

علی علیه السلام و ثروت

حضرت علی علیه السلام در زمان حیات تنها از عواید اوقاف روزی در حدود چهار هزار دینار

 صدقه می داد و با داشتن این همه ثروت و دارایی و در آمد نه تنها در کاخهای مجلل نمی زیست

 بلکه در ساده ترین کلبه ها زندگی میکرد.

ایشان برای مبارزه با فقر اجتماعی و گرسنگی گروهی ، فقر فردی را آگاهانه بر خود

تحمیل می کند و علیرغم بهره مندی از قدرت و امکان کامجویی از خوشیها و لذت های

1 -  اسلام و مالکیت . سید محمود طالقانی .ص 170 و 169

 

مادی و استفاده از وسایل رفاه و آسایش ، هر گونه مال و منال و جاه و جلال را ترک می گوید و به

 زندگی و خوراک و پوشاک ساده ای قناعت می کند و برای برای توجیه ساده زیستی و فقر

 اختیاری خود نیز می گوید :

من چگونه روا بدانم که امیر المومنینم بخوانند اما در سختی های روزگار با فقرا و نیازمندان

 همراه و هم قدم نباشم . 1

چنا ن که روایت کرده اند ، مکرراً جامه آن حضرت پاره می شد و به دست خود روی آن را وصله می

 کرد و می گفت : جامه وصله دار دل را خاشع می کند . 2

ابن ابی الحدید می گوید

جامه اش را با پوست یا لیف خرما وصله می زد و کفشهایش از لیف خرما بود و 

پیراهنی کرباس داشت . 3 اما خوراکش را از زبان عقبه ابن علقمه بشنویم که می گوید :

بر علی علیه السلام وارد شدم ، در پیش او ماست ترشیده ای بود که بوی ترشی آن مرا آزرد و

 نیز چند تکه نان خشکیده بود ، گفتم : ای امیر مومنان آیا خوراک تو این است ؟

امام پاسخ فرموده و گفتند : یا ابا الجنوب ، رسول خدا خوراکی از این کمتر و خشک تر می خورد و

 از این لباس زبر تر می پوشید و اگر من از او پیروی نکنم و در خوراک و پوشاک چون او نباشم می

 ترسم به او نپیوندم . 4

1 -  نهج البلاغه . مکتوب حضرت به عثمان ابن حنیف

2 – طبقات ابن سعد . جلد 3 . ص 20

3 – شرح نهج البلاغه . ابن ابی الحدید .جلد 1     و     الغارات . ابراهیم ثقفی . (قرن سوم ) جلد 1 . ص97

4 – الغارات . جلد 1 ص 85     و      شرح نهج البلاغه . ابن ابی الحدید . جلد 1 ص  97

 

آن حضرت نه تنها در زمان خلافت ، بلکه از زمانی که خود را شناخته چنین بوده و اینگونه ساده و

 ضد اشرافی زندگی کرده و حتی در زمان حیات پیامبر مکرم اسلام و همسر عزیزشان حضرت

 فاطمه زهرا سلام الله علیها نیز جز نان جو و امثال آن چیزی تناول نکرده و تمام افراد خانواده ایشان

 نیز همین گونه بوده اند .

این خصیصه بارز به قدری در حضرت قوت دارد که لامنس مستشرق اروپایی حضرت را ملامت 

و مذمت می کند که این گونه زهد و قناعت می ورزد در حالی که با کار و زحمت و زور بازوی 

خویش روزی را به دست می آورد نه به فریب و غارت .

  لامنس

 این عمل را برای حضرت ننگ شمرده که حتی بعد از هجرت به مدینه کار می کرده ومزد 

می گرفته است وقوت ضروری خودرا نیزمی خریده وبرای فاطمه سلام الله علیها می آورده و 

می فرموده که بخور و کودکان خویش را نیز طعام ده .


ادامه مطلب

طبقه بندی: فصل پنجم .بخش2، 
[ سه شنبه 1390/10/27 ] [ 12:37 بعد از ظهر ] [ میلاد صارمی نایینی ]

 

براساس برنامه صریح و قاطع حضرت ابتدا کلیه زمین هایی که از طرف عثمان به بنی امیه و 

سایرین داده شده بود ملکعمومی زارعان و زحمتکشان تحت امر حکومت اسلامی اعلام گردید ،

 و مالکیت فئودالی زمین و آب و غیره را که مخالفسنت و سیاست ارضی پیامبر بود ملغی کرده

 و ضربه شدیدی بر اساس نظام طبقاتی وارد آورد .

(نفی مالکیت خصوصی اراضی مفتوحه وتملیک آن به جامعه اسلامی در زمان عمر انجام یافته

 بود ، اما در همان زمان هم طرح این مسئله از طرف علی علیه السلام عرضه شده بود .

بلاذری میگوید :

 تمایل و توقع اکثر نظامیان عرب تملک اراضی توسط خود آنها بود و این را به عمر نیز ابراز 

داشته بودند و حتی عبد الرحمن بن عوف نیز از طرفداران تقسیم اراضی بین نظامیان بود اما 

تنها کسی که با این پیشنهاد مخالفت کرد علی علیه السلام بوده و فرموده بودند :

1 – شرح نهج البلاغه .ابن ابی الحدید. جلد2وجلد7 ص37 چاپ تهران – العداله الاجتمائیه  فی السلام . 

سید قطب .ص196 – امام علی بن ابیطاالب .عبدالفتاح عبدالمقصود . ترجمه محمد مهدی جعفری جلد2 .ص347و

348  (این خطبه راکلبی مورخ قرن دوم واسکافی ادیب و مورخ معتزلی در قرن سوم نیز نقل کرده اند.)


بگذارید این زمینها امروز و روزگاران بعد سرمایه همه مسلمانان باشد .1 

اما عثمان تمام این اراضی را که ( صوافی ) نامیده میشد به شکل اقطاع به بنی امیه و کسان 

دیگری واگذار کرده بود . 2 )

سپس در اقدام بعدی حضرت پس از تثبیت و تحکیم این سیاست  انقلابی و تاکید بر مغایرت ملکداری با

 سنت پیامبر ، به طور  قاطع استفاده از موقعیتهای دینی ، سیاسی وعلمی را در تمرکز ثروت و

 قدرت مورد حمله قرار داده و هیچ کس را جز به تقوی و فضیلت بر دیگران برتر ندانستند .

دکتر حسن ابراهیم حسن در رابطه با اصلاحات ارضی حضرت مینویسد :

علی علیه السلام شروع کرد و اقطاعاتی را که عثمان به اطرافیان و خویشاوندان خود داده بود 

پس گرفته و به بیت المال باز گرداند . 3

استاد عبد الفتاح عبد المقصود هم وطن دکتر حسن ابراهیم حسن مینویسد:

علی علیه السلام به اجرای تصمیم خود همت گماشت و تمام اراضی و املاکی را که عثمان به

 صورت تیول به برخی از اعضای خاندان و افراد خود داده بود مصادره کرد . 4

یعقوبی و ابن ابی الحدید نوشته اند :

ولید بن عقبه نماینده اشراف اموی مقیم مدینه که خود از بهره مندان بود بر امام وارد شد و گفت :

1 – الاموال . ابو عبید قاسم بن سلام . چاپ مصر ص83

2 -  فتوح البلدان . بلاذری   -  الخراج .ابو یوسف قاضی القضات جلد 1

3 – تاریخ اسلام (تاریخ سیاسی ).دکتر حسن ابراهیم حسن .جلد 1 ص283

4 – امام علی بن ابیطالب . عبد الفتاح عبد المقصود .جلد 2 ص348


ما حکومت شما را به رسمیت می شناسیم واز شما طرفداری می کنیم به شرط آنکه آنچه را که 

از زمان عثمان به دست آورده ا یم ضبط و مصادره نکنی و از آنچه در تصرف ماست ما را

 معاف داری .

حضرت در پاسخ با خشم فرمودند :

آنچه را که شما به دست آورده ا ید مرا نمی رسد که از حق خدا بگذرم و آن را ضبط و مصادره 

نکنم ، اما معاف کردن من شما را از آنچه در تصرف دارید ، آنچه در نزد شما از مال خدا و 

مسلمانان باشد عدالت شما را فرا میگیرد . 1

کلبی می گوید : 

عمرو عاص زمانی که در ( ابله ) اقامت گزیده بود و از فرمان حضرت اطلاع یافت به معاویه

 نوشت ، وقتی پسر ابو طالب برهنه ات کند و اموال و ثروت هایی را که به مالکیت خود در

 آورده ای از تو بگیرد چه خواهی کرد ؟ زودتر کاری بکن . 2 

علامه بزرگ و مرجع جهان تشیع حضرت آیت الله العظمی ، میرزای نایینی ، از متفکران

 و مجتهدان صاحبنظر و برجسته شیعه در امر حکومت داری میگوید :

بنیاد سیاست حضرت علی ابن ابیطالب استــرداد قطایع و تیــولات و بر پا داشتن اســاس مساوات بود 

و به همین جهت درعصر ولایت و خلافت ایشــان آن همه فــتن و حوادث بر پا شد . 3

1 – تاریخ یعقوبی . جلد2 ص 175 – شرح ابن ابی الحدید . جلد7 ص39 و 38

2 – الغدیر . علامه امینی . متن عربی .جلد 8 ص228 و 289

3 – تنبیه الامه و تنزیه المله . علامه میرزای نایینی


امام علیه السلام خطاب به کمیل با اشاره به کسانی که علم و عقیده را آلت پیشبرد اهداف دنیوی

 می کنند می فرمایند:

بعضی از اشخاص تند ذهن و زیرک را می یابم که می توانند به خوبی مقصودم را دریابند ولی حیف 

که محل اطمینان  نیستند و ابزار دین و دانش را برای دنیا طلبی و تحصیل منافع شخصی به کار

 می برند و به وسیله حجت های خداوند

 بر دوستانخاص خدا و به وسیله نعمت های او بر بندگانش تسلط و برتری می جویند .  1

امام علیه السلام در حقیقت دست رد بر سینه همه کسانی می زند که به نام عقیده به قدرت 

می رسند وعقیده را به ابزار قدرت بدل می کنند و تحت عنوان صحابه و غیره ، ودر دوران ما نیز 

تحت هزاران عناوین دیگر امتیازات مالی و غیر آن را منحصر به خود می دانند .

رجال و طبقه حاکمه عرب و حتی بسیاری از اعراب محروم وفرودست دیروز ، اسلام را به

 صورت آیین نژادی و وسیله ای برای بزرگی و سیادت و حکومت نژاد عرب بر عجم در آوردند ، 

اما علی علیه السلام آن مجسمه عدالت و تقوی در همه زمینه ها بین عرب و غیر عرب 

مساوات برقرار کرد .

یعقوبی می گوید:

علی علیه السلام مردم را در عطا برابر نهاد و کسی را بر کسی برتری نداد و موالی (بردگان و

 اقوام غیر عرب) را چنان  داد که عرب اصلی را ، و چون با او در این باب سخن گفتند چوبی از

 زمین برداشت و در میان دو انگشت نهاد و گفت :

 تمام قرآن را تلاوت و مطالعه کردم و برای عرب بر عجم به اندازه این چوب برتری نیافتم . 2

1 – نهج البلاغه -  الغارات – تاریخ یعقوبی

2 – تاریخ یعقوبی . جلد 2 . ص82


گویند روزی زنی ایرانی همراه با زنی عرب به نزد حضرت آمدند ، وچون نیاز مندی خویش را 

آشکار کردند حضرت فرمودند : هر کدام را جدا گانه 25 درهم و 1 خروار گندم عطا کنند اما زن

 عرب اعتراض کرد و گفت : من عربم و این عجم ، و امام در پاسخ او دو مشت خاک برداشت و

 در برابر آن زن گرفت و فرمود : چه تفاوتی میان این دو مشت خاک

است ، سپس فرمودند : به خدا قسم عرب را بر عجم در اموال عمومی و در آمد بیت المال برتر 

ندانم . 1

مداینی مورخ ایرانی متوفی سنه 215 یا 225 هجری قمری پس از ذکر نمونه هایی از 

سیاست تساوی جویانه حضرت به یک نتیجه گیری تاریخی می رسد و می گوید:

مهمترین علت رمیدگی و رویگردانی عرب از علی علیه السلام پیروی ایشان از اصل مساوات

 مالی بود ، زیرا میان اشراف و افراد فرودست و عرب و عجم فرقی نمی گذاشت ودل سران و 

سادات قبایل را به دست نمی آورد .  2

گرچه به خاطرروش مخصوص حضرت اعراب خودخواه واشراف سود پرست از وی روی

 بر تافتند ، اما موالی و خصوصا ایرانیان که برای فرار از نظامهای طبقاتی و اشرافی و رسیدن 

به عدالت و دور شدن از تمایزات اجتماعی ونژادی به اسلام پناه آورده بودند ، روش حکومت 

حضرت را حتی بهتر از آنچه در تصورات خود میخواستند ، یافتند و حضرت نیز چون اخلاص آنان 

را در مسلمانی می دانست به آنها توجه بیشتری می کرد و بهتر به تعلیم و تربیت آنان می پرداخت و

 حقایق اسلام را به آنها می آموخت و آنان را برای یاری و حمایت شریعت حقه اسلامی آماده 

می کرد و آینده درخشانی را در دینداری برایشان پیشگویی می نمود .

1 – الغارات .ابراهیم ثقفی قرن سوم . جلد1 .ص70  - الفتنه الکبری .طه حسین . جلد2 . ص160

2 -  شرح نهج البلاغه . ابن ابی الحدید . جلد 1 . ص180


مغیره بن ضبی گوید :

علی به موالی و نو مسلمانان عجم و ایران توجه بیشتری داشت و با آنها مهربان تر بود اما عمر

 بر عکس ایشان ازآنها خوشش نمی آمد و از آنها دوری می کرد و گریزان بود . 1 

عباد بن عبدالله اسدی میگوید:

من روز جمعه در مسجد نشسته بودم و حضرت بر روی یک منبر آجری خطبه می خواند و

صعصعه بن صوحان 2  پای منبرش نشسته بود که اشعث بن قیس رئیس قبیله کنده و 

از سرداران معروف عرب آمد و پا بر گردن مردمان می گذاشت تا برابر حضرت رسید و گفت :

ای امیر مومنان این موالی و ایرانیان در نزدیکی به تو بر ما غلبه کرده ودر نزد تو مقرب شده اند ،

 که علی علیه السلام  در خشم شد وگفت : [ابن صوحان در همین حال از پای منبر گفت که 

امروز حضرت پرده از چهره عرب بردارد]

کیست که مرا معذور میدارد و ملامتم می کند اگر این شکم گنده های بی فایده و بی خاصیت را 

کیفر دهم ، که این شک گنده ها مثل الاغی که در بستر بیارامد در بستر نرم می آرامند و استراحت 

می کنند در حالی که اینان (حضرت اشاره فرمود به موالی و ایرانیان ) به خاطر خدا فعالیت می کنند

 و آفتاب می خورند و آنگاه از من می خواهند که آنها را طرد کرده و دور کنم تا از ستمکاران باشم .

سوگند به خدایی که دانه را شکافت و گیاه را بر آورد و آدمی را آفرید ، البته (اشاره به آینده )

 موالی و ایرانیان شما را بهخاطر اسلام و به حمایت از اسلام بزنند ، همان گونه که شما در

1 – شرح نهج البلاغه . ابن ابی الحدید . جلد 1 . ص 180

2 – صعصعه از شیعیان بزرگ ودانشمند آن زمان بود .


 ابتدا آنها را برای حمایت دین زدید . 1

در اینجاست که می توان به وضوح دریافت که چرا ایرانیان ستمدیده و تمامی مستضعفان تاریخ دل

 به سوی آن حضرت آوردند و در زیر پرچم سبز تشیع بر علیه همه ستمگران و جلادان و 

غارتگران تاریخ تیغ عدالت بر کشیدند و امروز نیز به لطف خداوند در سایه حکومت اسلامی 


ادامه مطلب

طبقه بندی: فصل پنجم . بخش 3، 
[ سه شنبه 1390/10/27 ] [ 12:19 قبل از ظهر ] [ میلاد صارمی نایینی ]


عدالت اسلامی و عوامل انحراف از آن

عدالت در اقتصاد

نظام اقتصادی اسلام بر اساس عدالت است و طوری برنامه ریزی شده که حق کسی از بین نرود و 

هر صاحب حقی به تناسب کار و نیازش بتواند زندگی راحتی داشته باشد . 1

در اسلام اگر مقدار کار بعضی در حدی قرار گرفت که زمینه کار را برای دیگران کم کرد ولایت فقیه 

و حاکم اسلامی می توانند آن را کنترل کنند و به طور مثال ، اگر افرادی فرسنگها زمین موات را

 با کار خود احیا کردند طبق قانون : (مَن اَحیی ارضاًمواتاً فهی لهُ ) مالک آن خواهند بود، لکن 

اگر این آباد کردن به قیمت محروم شدن عده ای دیگر تمام شود و تعادل بهم بخورد حکومت اسلامی 

و ولی فقیه می توانند آباد کردن آنان را عادلانه محدود کنند .2

در انتخاب نوع کار نیز اسلام کارهای باطل و تخریبی و تخدیری و امثال آن را ممنوع ساخته

 است .  3  

عدالت در توزیع

حضرت علی علیه السلام در نامه خویش به مالک اشتر می نویسند :

انّ للاقصی مثلُ الذی لِلاَدنی.

برای دورترین نقاط کشور باید همان قدر تقسیم شود که برای نزدیکترین نقاط تقسیم

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 درس هایی از قرآن . قرائتی . ص192

2 - درس هایی از قرآن . قرائتی

3 - درس هایی از قرآن . قرائتی . ص193

می شود . 1

بودجه مملکت باید به طور یکسان صرف تمام مردم بشود و نباید کسانی که به مرکز حکومت

 نزدیک ترند از سهم بیشتری استفاده کنند . 2

بعضی از انبیا مانند حضرت شعیب علیه السلام بعد از ذکر توحید و نبوت ، اولین پیامشان در باره

 عدل در توزیع و هشدار به کم فروشان بود .

در پرداخت حق مردم پیمانه را تمام دهید و از آن چیزی کم نگذارید و با ترازوی درست وزن کنید و 

از مقداری که باید پرداخت کنید چیزی کم نگذارید و به وسیله کم فروشی در زمین فساد نکنید .3

در سوره مطفّفین می خوانیم که :

ویلٌ للمطفّفین

وای بر کم فروشان ( آنان که دستِ دادن آنها با دستِ گرفتنشان با هم فرق دارد ، در گرفتن کامل

 می گیرند اما در دادن کم می دهند .) 4

و دولت نیز علاوه بر توزیع عادلانه باید بر چگونگی داد و ستد در بازار اِشراف داشته و آن را 

کنترل کند تا از بروز و ظهور هر گونه فساد در داد و ستد و غشّ در معاملات و سود جویی افراد 

سود جو جلو گیری گردد .

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 نهج البلاغه .صبحی الصالح . ص438

 درسهایی از قرآن . قرائتی .ص193

 ترجمه آیات 181 تا 183 . سوره شوری

 درسهایی از قرآن . قرائتی . ص194


عوامل انحراف از عدالت

 1 - اولین و مهم ترین عامل انحراف ، حب ذات ، علاقه ها و رابطه هاست که قرآن کریم در این

 باره می فرماید :

یا ایّهاالّذین آمنو کونو قوّامین بِالقسط .........   .

ای کسانی که ایمان آورده اید کاملا به عدالت قیام کنید ، (قوامین به معنی بسیار قیام کننده و

 جمع قوّام است .) و گواهی های شما فقط برای خدا باشد گر چه به زیان خودتان یا والدین و 

بستگان تمام شود، و مسئله فقیر بودن یا غنی بودن در گواهی شما اثر نکند ، زیرا خداوند 

سزاوار تر است به اینکه از آنها حمایت کند . 1

 2  دومین عامل مهم برای انحراف از عدالت ، ناراحتی هایی است که انسان از فردی و یا 

گروهی می بیند ، که باز هم قرآن در این باره می فرماید :

 یا ایّهاالّذین آمنو کونو قوّامین لله ......... هُو اقرب للتّقوی .

ای کسانی که ایمان آورده اید برنامه شما قیام خالصانه و شهادت عادلانه باشد ، دشمنی قومی 

سبب انحراف شما از مرز عدالت نشود و خرده حسابهای سابق را تصفیه نکنید و به عدالت رفتار 

کنید که به تقوی نزدیک تراست . 2

 سومین عامل انحراف از عدالت که بسیار منفور و ناپسند است مسئله رشوه است که قرآن 

در این باره می فرماید :

ولا تاکُلُوا اموالکم بینکم بالباطل .........  .

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 سوره نساء . آیه 135

 سوره مائده . آیه 8


اموال یکدیگر را به باطل و ناحق در میان خود نخورید و برای خوردن قسمتی از اموال مردم به 

گناه ، قسمتی از آن را به قضات ندهید ، بر فرض که قاضی به نفع شما حکم صادر کند ، شما که 

می دانید این قضاوت به خاطر رشوه بوده و تصرف در آن حرام است . 1

امام صادق علیه السلام در این زمینه می فرمایند :

و امّا الرّشا فی الحکم فهو الکُفرُ بالله العظیم .

و رشوه گرفتن در قضاوت ، کفر به خداوند بزرگ است . 2

رسول اکرم صل الله و علیه و آله و سلم  نیز در همین رابطه می فرمایند :

لًعن الله الرّاشی و المُرتشی و السّاعی بینهُما .

خداوند لعنت کند رشوه دهنده و رشوه گیرنده و آن کسی را که واسطه میان آن دو نفر است . 3

به نظر می رسد که در اینجا لازم است این نکته نیز ذکر گردد که گاهی این عمل خلاف ، ممنوع

 و منفور با عناوین فریبنده ای نظیر هدیه ، تعارف ، حق و حساب ، حق الزحمه ، دستمزد و انعام

 و غیره پوششی به ظاهر مقبول و شرعی به خود می گیرد اما در واقع نفس عمل همان است 

که عرض شد و شستن سگ به آب پاک موجب پاک شدن آن حیوان نیست و قس علی هذا .

وقتی یکی از فرمانداران پیامبر صل الله و علیه و آله و سلم  هدیه ای دریافت می کند حضرت به او

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1 -  سوره بقره . آیه 188

 وسائل الشیعه . جلد 12

 درسهایی از قرآن . قرائتی . ص204


می فرمایند : اگر در خانه بنشینید و از طرف من فرماندار محلی نباشید آیا باز هم مردم به

شما هدیه می دهند ؟ سپس به او فرمودند : چرا آنچه را که حق تو نیست گرفته ای ؟ 1

و کوتاه سخن اینکه عمل کردن به عدالت راستین و حرکت کردن طبق معیارها و ضوابط مشخص 

الهی کاری بس دشوار است که حتی اولیای خدا نیز در عمل کردن به آن از خداوند طلب استمداد 

می کنند .

 تبلور و نمونه صراطی که در قیامت از مو باریک تر و از شمشیر تیز تر است و باید همه به ناچار

 از روی آن عبور کنیم همین خط عدالت الهی در دنیاست که براستی هم از مو باریک تر و از

 شمشیر برنده تر است .

استقرار عدالت اجتماعی و اقتصادی ، وابسته به نظارت عمومی و به ویژه روشنفکران و 

آگاهان دیندار و مسئول و درد آشنای هر جامعه است و اگر بخواهیم هیچکس از مرز عدالت و 

قانون الهی خارج نشود باید به قرآن و قانون اجتناب ناپذیر آن یعنی ( امر به معروف و نهی از 

منکر ) پناه ببریم و در برابر هیچ ظلم و خلاف و تبعیضی بی تفاوت نباشیم ، وگر چه نتوانیم آنگونه

 که باید و شاید منشاء تحولی چشمگیر در جامعه شویم اما حداقل خیالمان آسوده است که به

 تکلیف الهی خود عمل کرده ایم  .

اگر فرد فرد پیکره یک اجتماع در حد طاقت و توانش احساس تکلیف کند و از خود در مواقع

 لزوم عکس العمل نشان دهد و عرصه را بر متجاوز به حقوق دیگران تنگ ساخته و او را در

 مدار حرکت صحیح هدایت کند ، آنگاه امید آن هست که با عنایات خاص حضرت حق عدالت 

واقعی اجتماعی در همه ابعادش نمایان گردد .

چرا که خداوند خودش فرموده است که:

لا یُکلّفُ الله نفساً الا وسعها .

و خداوند هیچکس را تکلیف نکرده مگر به اندازه توانائیش . 2

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 درسهایی از قرآن . قرائتی . ص 205

2 -  سوره بقره . آیه 286  ( نزدیک به همین مضمون در آیه 233 سوره بقره ، آیه 152 سوره انعام  ،

 آیه 42 سوره اعراف و آیه62 سوره مومنون نیز آمده است .


خلیل صارمی نایینی«ناصر»

فروردین1378




طبقه بندی: فصل ششم، 
[ دوشنبه 1390/10/26 ] [ 09:53 بعد از ظهر ] [ میلاد صارمی نایینی ]

قوانین اقتصادی اسلام و برنامه تعدیل ثروت

یکی از چیزهایی که مانع رشد و افزایش و توزیع عادلانه ثروت عمومی است ،

تصاحب سرمایه های عمومی به دست مالکین خصوصی است ، یعنی در انحصار

 گرفتن مواد اولیه معیشت و حبس و توقیف آن ، و مورد دیگری که باز مانع رشد و

تکثیر و توزیع ثروت است اشتراک عمومی واصل کار به قدر استعداد و خرج به قدر

احتیاج است ، 

یعنی متوقف ساختن فعالیت . 1

شهید مطهری در این باره می گوید :

اساس کار این است که منابع ثروت در جریان و مورد استفاده باشد، نیروی عمل آزاد

و فعال ، مالکیت خصوصی محترم ، اما نظارت کامل بر طرق کسب در آمد بشود که

از طریق مشروع بدست آید و اینکه نظام اقتصادی به گونه ای باشد که نه به وسیله

 زورو نه به وسیله اضطرار فردی فرد دیگر را استثمار نکند و دیگر اینکه دادگستری

 و مجازات سریع و سالمی در کار باشد ، و قبل از آن تربیت و فرهنگ و اخلاق و

ایمانی باشد که هرکس به حق خود قانع و روح دزدی و استثمار در مردم بمیرد ،و

 احیانا اگر کسی تخلف کردبه دست مجازات سپرده شود که در این صورت اقتصادی

 سالم خواهیم داشت . 2

 

مسلما اگر در جامعه ای افراد آن بیش از حد معمول کار کنند و معذالک نتوانند زندگی

خودرا تامین کنند آن جامعه بیمار است و علت این بیماری آنکه یا قوانین اجتماعی

آنها غلط است یا به علت گرانی ارزاق است که خود معلول گرانی عوارض و زیاد بودن

گمرکات و

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1 – نظری به نظام اقتصادی اسلام . مرتضی مطهری . ص 219 و 220

( اصل کار به قدر استعداد و خرج به قدر احتیاج . فرمول اقتصادی کمونیسم است . )

2 - نظری به نظام اقتصادی اسلام . مرتضی مطهری . ص215

 

مالیات هاست که این امور خود همگی معلول فساد دستگاه حکومت و مورد اعتماد

 نبودن آن است . 1

اما تعدیل ثروت چگونه ؟

اسلام برای این برنامه اقتصادی بسیار حساس و ظریف و در عین حال وسیع ،

قوانین منحصر به فردی دارد که چنانچه به طور کامل به آنها عمل شود امت اسلامی

در افزایش ثروت عمومی و تعدیل و توزیع آن هرگز دچار مشکل نخواهد شد .

در آمد های ممنوع

1 – در آمد از طریق اغراء به جهل و تثبیت جهالت مردم و تحکیم عقاید سخیف و

خرافی مثل : بت فروشی و صلیب فروشی .

2 – تحصیل در آمد از طریق اغفال و اضلال مثل: چاپ و نشر و فروش کتب تقلبی

و یا سکه تقلبی .

3 – تقویت دشمن به هر نحوی که باشد مثل : خرید و فروش سلاح از دشمن .

4 – تحصیل در آمد از راه تولید یا خرید و فروش و مبادله موادی که استعمال آنها

برای بشر ضرر داشته و فایده ای ندارد مثل : شراب و آلات قمار.

5 – کاری که بیهوده و مضر است مثل : قمار یا هجو مومن .

6 – اجرت در قضاوت و تعلیم قر آن و اذان یا افتاء و ارشاد .

7 – کاری که منجر به تجمل پرستی مفرط شود مثل : ساختن ظروف طلا و نقره . 2

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1و 2 – نظری به نظام اقتصادی اسلام . مرتضی مطهری . ص 219 و 220 

(و هفت مورد فوق) ص 210 تا 212


گوشه ای از قوانین اقتصادی اسلام

1 – صله امام

امام صادق علیه السلام در این باره می فرمایند :

کسی که معتقد باشد که امام به آنچه در دست مردم است احتیاج دارد کافر است ،

 بلکه این مردمند که نیاز مندند که امام خمس و سهم امام و سایر وجوهات را از آنها

بپذیرد . 1

خداوند عزّ و جلّ می فرماید :

از اموال آنها زکات بگیر تا آنها را به وسیله آن پاک و بی آلایش سازی . 2

کیست که به خداوند وامی نیکو دهد تا خدا وام او را چند برابر سازد . 3

و امام علیه السلام در این مورد می فرمایند :

به خداوند قسم این وام مخصوص همان صله امام است . 4

اسحاق بن عمار گوید که :

از امام موسی بن جعفر علیه السلام در باره آیه 11 سوره حدید که می فرماید :

( کیست که به خدا وامی نیکو دهدتا برایش چند برابر کند و او را مزدی ارجمند است)

پرسیدم ، 

و حضرت فرمودند : در باره صله به امام نازل شده است . 5

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1 - اصول کافی . جلد 2 . 487

2 – سوره توبه . آیه 103

3 – سوره بقره .آیه 244

4 و 5- اصول کافی . جلد 2 . ص488

 

ابن بکیر گوید : شنیدم از امام صادق علیه السلام که فرمودند : من از یک نفر از

 شما پول درهم می گیرم در صورتی که از همه اهل مدینه متموّل ترم و فقط مقصودم

این است که شما پاکیزه شوید . 1

2 – فیء و انفال

ثقه الاسلام کلینی می فرماید:

خداوند تبارک و تعالی همه دنیا را به خلیفه خود (پیامبر و امام) داده ، زیرا به

 فرشتگان می گوید :

من در زمین خلیفه گذارم 2 ، پس همه دنیا از آنِ آدم بود و پس از او به فرزندان

 نیکو کار و جانشینانش رسید و آنچه از دنیا را دشمنان به زور گرفتند هر گاه به

وسیله جنگ یا غلبه به آنها برگشت فیء نامند .

پس فیء آن است که به وسیله جنگ و غلبه بر دشمنان به صاحبان اصلی آن

برگردد ودر لغت به معنی برگشتن است .

حکم فیء این است که خداوند می فرماید :

بدانید که هر چه غنیمت گیرید یک پنجم آن از خدا و پیامبر و خویشان او و یتیمان

و بی چیزان و در راه ماندگان است 3 ، وچهار پنجم آن برای جنگجویان مقرر گردیده

است .

سهم پیامبر نیز شش بخش می شود که سه بخش از آن خودشان و سه بخش دیگر

متعلق به

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1 – اصول کافی . جلد 2 . ص489

2 – سوره بقره . آیه 30

3 – سوره انفال . آیه 41

 

یتیمان و بی چیزان و در راه ماندگان است .

اما انفال آن است که بدون تاختن اسب و شتر ( بدون جنگ) به پیامبر و امام بر

 می گردد و مخصوص خدا و پیامبر است و هیچکس در آن شریک نیست مانند :

فدک که پیامبرو امیر مومنان آن را فتح کردند و دیگری با آنها نبود .

همچنین زمین خرابی که اهلش نابود شده اند نیز از انفال محسوب می شود . 1

 3 – خمس

حکم نیزار ها و معادن و دریا ها و بیابانها که همه به امام تعلق دارد این است که اگر 

مردمی با اجازه امام در آنها کار کردند چهار پنجم در آمد از آنان و یک پنجم از

امام است 

که حکم خمس را دارد ، و اگر کسی بدون اجازه در آنها کار کند امام حق دارد همه

در آمد را از آنها بگیرد . 2

امام موسی بن جعفر علیه السلام فرموده اند :

خمس از پنج چیز باید داده شود : 1 – غنیمت ها 2 – غواصی (منافع دریا )

3 – گنج ها 4 – معادن نمک زار ها . 3

سماعه گوید :

از حضرت اباالحسن راجع به خمس پرسیدم و حضرت فرمودند :

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1 – اصول کافی . جلد 2 . ص495

2 – اصول کافی . جلد 2 .ص490

3 – اصول کافی . جلد 2 . ص492


ادامه مطلب

طبقه بندی: فصل هفتم، 
[ دوشنبه 1390/10/26 ] [ 09:11 بعد از ظهر ] [ میلاد صارمی نایینی ]

 

       هوالعزیز

 

این قصیده را به عنوان حسن ختام  رساله  سیمای امام علی علیه السلام به ساحت مقدس امام المتقین امیر المومنین علی علیه السلام تقدیم داشته و امید وارم ثواب و بهره آن به روح مرحوم پدرم عاید و واصل گردد .


برگ سبز


      در دلــــم نیســـت جــــز ولای عـــــلی                جـــان جمـــــله جهــــــان فدای عـــلی

      خــُـــــرّم آنكــس كه اوفـــــتد یـــك دم                 بـــر ســــرش ســـایه هُـمــای عـــــلی

      آفــــــــــــتاب ولایــــــت عــــــــــالــــم                 پـــــرتو حُســــن لا فـــــــتای عـــــــلی

      زادگــــــــاهش حــــــریم بـــیت اللـّـــه                شــــد بــــنا كـــعبه از بـــــرای عـــــلی

      بـــه خـــداونـــد جــــز خــدا و رســول                ذرّه ای نـــــــیســت مــــــاورای عـــلی

      آسـمان و زمـــین و آنـچه در اوســت                زنـــــده از نــام جـــانـــفـــزای عـــــلی

      ذوالــــــــفقارش حــــــقیقــت قـــــاطـع                ســركشــان مـانــده در غَــزای عــــلی

      نـصرت دیــــن نـمی شـــدی مـــــقدور                جــــز به دســــت گــره گـــشای عـــلی

      خُــــفت در بـــــستر پــــــسر عــــمّـش                مـرحــبا ! جــــرات و وفــــای عـــــلی

      در غــــــدیر خُــــــم آن نــــبی امــــین                 گــــــفت از جـــانـــب خــــدای عـــــلی

      هـــــر كـــه مــــولای او مــــنم بایــــد                 بـعد از ایـن جـــویـد او رضـای عـــلی

      گـــــــفت مــــن دانــــم و خــــدا دانـــد                 قــدر و شــــأن و مـقام و جــای عــلی

      تـــا اَبــــد راه رســـــتگـاری جُــــست                 هـــر كه شــد یـــار و آشـــنای عــــلی

      آنــكه شــد جـــرعه نــوش این درگه                  زنــــده مـــی گــــردد از بـــقای عـــلی

      هـــــر فـــرو بـــسته بــاز مـی گــردد                  بـا سـر انـگشت عـــقل و رای عــــلی

      خــــاك تــــیره به حـــرمت نـــامـــش                  مـــی شـــــود زَر زِ كــــیـمیـای عـــلی

      مـــستمــندان و بـــــینـوایـــان بــــین                  بــــــر در خــــــانـــه و ســـرای عـــلی

      مــــی دهــــد خـــــاتــــم ســـلـــیمانی                  خـــوش بـــه حـــال گــدا گــدای عــلی

      نَـه بــــشر را بُــــوَد نـه جِـنّ و مـلك                  جــود بـــی مِـــــثل و انــــتهای عــــلی

      كــی فـــرو مـــانـده بــاز مــی گــردد                  بـــــی نـــصیـب از در عـــطای عــــلی

      درد هــــر دردمــــند بـــــی درمــــان                  خوب مـــــی گــــردد از دوای  عـــــلی

      كــــــــــودكــــان یــــــتیم می دانــــند                  اُلــــفت بــی حـــــد و صـــــفای عـــــلی

      كـــوفه می دانـــد و مـــدیــنه و چـاه                  نالــه هــای عـــــلی ، دعـــــای عــــلی

      در غــــــم فــــاطــــمه خــ ـدا دانــــد                  شـرح هــــجران و گــریه هــای عـــلی

      راز تـــــــــنهایــــی ولـــــی الــــلّـــه                  تـــــیره شــــب دانـــد و خــدای عـــــلی

      در دل شــب هـــنوز پـــیچیـده ســـت                  یـا رب و یـــــارب و صـــــدای عـــــلی

      بـــــشنود گـــوش هر حـقیقت جــوی                 هـــر زمان بـــانگ حـق ز نــای عـــلی

      دل چـ ـو پــــروانـه پَر كــشد هـر دم                  مـست و دیــــوانــــه در هــوای عـــلی

      كــــاش بــــودم مــــقیم خــاك نــجف                  تــــربــــت پــــاك و دلـــربــای عـــــلی

      دســــت خـالـــی نــــمی روم بـــر در                 جـــان فـــشانم بـــه خــاك پــای عـــلی

      ای خوش آنـدم كه می شـود روشـن                 ظـلـــمت قــــــبر از ضـــــــیای عـــــلی

      (برگ ســــبزیـست تــحفه درویـش)                شـــعر مــــن كـــــی بُوَد رَوای عـــــلی

      جـــــملهء خـــــلق عــــالــم امـــكان                 قــاصــــر از وصـف ماجـــرای عــــلی

      تـا نَــــفَس مـانــده در تَــنَت «ناصر»               دم بـــه دم ، دم زن از ثــــنای عـــــلی 1


خلیل صارمی نایینی «ناصر»


آخرین ویرایش : بهمن 90

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 1 - اشعاری در مدح مولا علی علیه السلام . تنظیم وگرد اوری صمد رحیمیان.چاپ اول  1376 .انتشارات لیوسا


                               





طبقه بندی: حسن ختام، 
برچسب ها: استاد نایینی، شاعر و نویسنده توانای معاصر، بنیانگذار سرود و اهنگهای انقلابی در مناطق جرقویه و نایین،  
[ دوشنبه 1390/10/26 ] [ 08:31 قبل از ظهر ] [ میلاد صارمی نایینی ]

فهرست منابع ومآخذ

1 – قرآن کریم

2 – نگاهی به علی علیه السلام . محمد تقی جعفری

3 – کلیات اقتصاد . دکتر باقر قدیری اصل

4 – جواهر . محقق نجفی

5 – اقتصاد ما جلد اول و دوم . محمد باقر صدر

6 – نظری به نظام اقتصادی اسلام . شهید مرتضی مطهری

7 – برگزیده متون نظم و نثر عربی . دکتر راد منش

8 – السیاسه لارسطو طالیس. (به نقل از محمد تقی جعفری . نگاهی به علی علیه السلام)

9 – سخنان علی علیه السلام . فضل الله کمپانی

10 – نهج البلاغه . نبی الدین اولیایی

11 – جلوه های حکمت . ناظم زاده قمی

12 – ششصد هزار کلمه در شش کلمه . محسن کتابچی

13 – نهج البلاغه . صبحی الصالح

14 – حیاة الامام حسن علیه السلام . باقر شریف القرشی

15 – بحار الانوار

16 – الفتنه الکبری . دکتر طه یاسین

17 – اسلام در ایران . پطروشفسکی

18 – ترجمه الغدیر .

19 – تاریخ یعقوبی

20 – مالکیت و ملکداری . ابوذر ورداسبی

21 – مروّج الذهب . مسعودی

22 – الخراج . ابویوسف قاضی القضات

23- تاریخ ابن اثیر

24 - تاریخ ابن عساکر

25 – تاریخ سیاسی اسلام . دکتر حسن ابراهیم حسن

26 – تاریخ طبری . ترجمه ابولقاسم پاینده

27 – اسلام و مالکیت . سید محمود طالقانی

28 – طبقات ابن سعد

29 – شرح نهج البلاغه . ابن ابی الحدید

30 – وسایل الشیعه

31 – الغارات . ابراهیم ثقفی . قرن سوم

32 – الحیاة

33 – الامام علی . جرج جرداق

34 – یک بار دیگر ابوذر . دکتر شریعتی

35 – فتوح البلدان . بلاذری

36 – البیان و التبیین . جاحظ

37 – الاخبار . ابن قتیبه

38 – العداله الاجتماعیه فی الاسلام . سید قطب

39 – امام علی بن ابیطالب . عبد الفتاح عبد المقصود . ترجمه سید محمد مهدی جعفری

40 – الاموال . ابو عبید قاسم بن سلام

41 – تنبیه الامه و تنزیه المله . علامه نایینی

42 – الغدیر . علامه امینی

43 – الکامل . مبرد . چاپ مصر

44 – متقین . سید مهدی شجاعی

45 – مکارم الخلاق

46 - اصول کافی

47 - دیوان حافظ و کلیات سعدی

48 – درسهایی از قرآن . محسن قرائتی

49 – دیوان صائب تبریزی

50 – رباعیات خیام

51 - اشعاری در منقبت علی علیه السلام . گرد آوری صمد رحیمیان




طبقه بندی: فهرست منابع و مآخذ، 
[ دوشنبه 1390/10/26 ] [ 08:22 قبل از ظهر ] [ میلاد صارمی نایینی ]

بسم رب ا لشهدا والصالحین

انا لله وانا الیه راجعون

مردی از تبار پاکان در سن 85 سالگی در روز ولادت امام موسی کاظم علیه السلام و شهادت امام مجتبی دار فانی را وداع کرد و شهری را در غم خود عزادار کرد. مرحوم حسین صارمی نایینی فرزند قاسم در سال 1306 در خانواده ای بسیار خوشنام و مذهبی دیده به جهان گشود. گر چه این نیک مرد هرگز به دلیل شرایط حاکم موفق به کسب تحصیل نشد اما از همان کودکی تمام اشعار و نو حه های سروده شده در مدح و منقبت یا مصائب اهلبیت عصمت و طهارت و ادعیه های مختلف از جمله دعای سحر را حفظ کرد و از همان زمان نوجوانی به یک موذن و سحر خوان شهرت یافت .

این عزیز سفر کرده قریب به 75 سال اذان گفت و سحر خوانی ماه مبارک رمضان را نمود و در کلیه مراسم مذهبی و خصوصا ایام محرم و صفر تا اخر عمر به پیروی از مراد خویش حضرت عباس با پای برهنه در سرما و گرما مشک بر دوش مردم را عاشقانه سقایت کرد و چه بسا که اب مشکش با اشک چشمش در هم می امیخت و مردم عاشقانه از دستش می نوشیدند وطلب حاجت میکردند. تنها ذکر نام یکی از اهلبیت عصمت و طهارت کافی بود که قلب رقیق این راد مرد را به تکان بیاورد و همچو ابر بهار اشک بر مصائب اهلبیت ببارد. دعای پایانی و ختم عزاداری سینه زنان و زنجیر زنان همیشه در حالی که مداحان مشهور اهلبیت نیز حضور داشتند با این پیر پاک نهاد بود که بر بلندی می ایستاد و همه پروانه وار گرد وجود نازنینش حلقه میزدند و به ذکر دعای مخصوصش امین میگفتند.

روحش شاد و یادش گرامی باد

در سوگ سقا

                                          

          آنکه عمــری بود ســـقای حســین      مست شد ازجام صهــبای حسین

                سالها می ریخت اشک ازدیدگان      تا شود روشن به سیـــمای حسین

               عشـق بود و مســـتی و دلــــدادگی      جانفـشانی کـرد در پــای حسین

              آرزویـــــش بود هنــگام ممـــات        تا ببــیــــند روی زیبـــای حسین

             جرعـه نوش سا قـی کوثـر شـــود      هر که شد مســتانه شیـدای حسین

    **************

اگر روزی بر مزار این نیک مرد گذر کردی این اشعار را بر روی سنگ قبرش مشاهده خواهی کرد.

 خادم مولاست،بگو یا حسین        عاشق زهراست،بگو یا حسین

آنکه در این خاک همی آرمید        حسین سقاست، بگو یا حسین

خلیل صارمی نایینی « ناصر »




طبقه بندی: سقا رفت، 
برچسب ها: سقای امام حسین، سقای حسینیه کلوان نایین، استاد نایینی، موذن پیر، هفتاد سال گفتن اذان، هفتاد سال سقایی،  
[ شنبه 1390/10/24 ] [ 04:10 قبل از ظهر ] [ میلاد صارمی نایینی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

تعداد کل صفحات : 6 ::      ...   3   4   5   6  

درباره وبلاگ

کس چه داند زآتش پنهان من
آه از ســـوز درون جـــان مـــن
***
کربلای جبـــهه ها یادش به خیر
شور و غوغای دعا یادش به خیر

***
سپاس از همه عزیزان بازدید کننده سایت
سلامت و شادکامی شما ارزوی قلبی ماست

پس از بهره مندی از سایت آن را به دوستان خود معرفی نمائید.

***
توجه * توجه

آلبومها ی تصاویر استاد نایینی و کلیپ ها در صفحات جانبی قرار دارند

*****
استفاده از کلیه مطالب سایت با ذکر منبع بلا مانع میباشد.
هرگونه سوء استفاده و یا نشر ناقص مطالب و نظرات به منظور بهره برداری غیر اصولی پیگرد قانونی دارد

*#*#*
عزیزان بازدید کننده در صورت بروز هر گونه مشکل در ورود به سایت با آدرس :

http://ostadnaser.ir/

از آدرس :
http://bargesabz14.mihanblog.com/

استفاده نمایید.

با سپاس فراوان
مدیر سایت آتش پنهان
میلاد صارمی نایینی
موضوعات
لینک های مفید
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :

تماس با ما
فروش بک لینک طراحی سایت