تبلیغات
آتش پنهان

قالب وبلاگ


آتش پنهان
نگاهی به آثار و اندیشه های خلیل صارمی نایینی (ناصر) شاعر و نویسنده انقلاب و دفاع مقدس ،جانباز شیمیایی و استاد هنرهای رزمی 
نظر سنجی
نظر شما؟






پخش زنده حرم

بسم رب الشهدا
کربلای 4

سوم دی ماه سال 1365 ساعت 10.5 شب


مقدمه

تحولات صحنه نبرد پس از پیروزی فاو و اقدامات نظامی دشمن كه به طور گسترده و همه جانبه صورت گرفت، فرماندهان سپاه را با وضعیت جدیدی مواجه كرد. جنگ شهرها در سطح گسترده، حمله به مراكز اقتصادی، صنعتی و نفتی فشار فوق‌العاده‌ای را بر كشور وارد ساخت. به ویژه، كاهش بسیار زیاد قیمت نفت تا مرز 5/5 دلار در هر بشكه موجب تشدید این فشارها شد. همراه با این فشارها، تحرك جدید دشمن در عرصه زمینی كه پس از اشغال اراضی كشور در آغاز جنگ، برای اولین بار صورت می‌گرفت، جبهه خودی را تحت فشار قرار داده بود. در چنین شرایطی علاوه بر مقابله با حملات عراق به خط‌های پدافندی در طول مرز، آماده شدن برای حمله بزرگ بعدی، مسئولیت دیگری بود كه می‌بایست به آن جامه عمل بپوشاند.


تصرف منطقه استراتژیك فاو و جدا سازی بخش جنوبی سرزمین عراق از این كشور اقتضا می‌كرد كه مناطق مهمی چون بصره و ام‌القصر نیز مورد توجه قرار گیرد و به نظر می‌رسید، توقف در این منطقه و عدم توسعه وضعیت، به زیان نیروهای خودی باشد. زیرا منطقه عملیات فاو به لحاظ وسعتی كه داشت از این قابلیت برخوردار بود كه سلسله عملیات بعدی در همین مكان انجام شود.

دلایل انتخاب منطقه

پس از پیروزی فاو كه باعث به هم خوردن موازنه نظامی به نفع ایران شد، لازم بود در اقدامی دیگر كه از اهمیت ویژه و هدف استراتژیك برخوردار باشد، سرنوشت جنگ به نقطه نهایی رهنمون شود. برای این منظور، منطقه جدید می‌بایست از شرایطی برخوردار می‌بود كه هدف‌های مورد نظر تحقق می‌یافت.

منطقه عمومی بصره در جنوب، مهم‌ترین مناطقی بودند كه از تابستان سال 1361 همواره برای عملیات‌های بزرگ و سرنوشت‌ساز مورد توجه فرماندهان بودند و عملیات‌های متعددی در این جبهه‌ها انجام شده بود: شرق بصره (عملیات رمضان)، هورالهویزه

(عملیات خیبر و بدر) و فاو (عملیات والفجر 8) مناطقی بودند كه طی سال‌های 1361 تا 1364 عرصه نبرد میان رزمندگان اسلام و دشمن بودند. تنها منطقه‌ای كه در آن، عملیاتی صورت نگرفت، منطقه ابوالخصیب، جزیره مینو و بخشی از زمین شلمچه بود كه در میان هدف‌های مطرح در اطراف بصره، به دلیل نزدیكی به شهر، مهم‌تر از بقیه بودند. به همین دلیل، استحكامات، آرایش سلاح و یگان‌های دشمن نیز در این منطقه (با تأكید بر شلمچه) بیشتر از سایر مناطق عملیاتی بود. و همین موضوع موجب شد كه طی چهار سال پس از عملیات رمضان، فرماندهان نظامی توجه جدی به این منطقه كنند.

افزون بر این، اهمیت شهر بصره كه هدف اصلی استراتژی نظامی جمهوری اسلامی پس از فتح خرمشهر به شمار می‌رفت، مهم‌ترین عامل در انتخاب این زمین برای عملیات كربلای 4 بود.

از دیگر ویژگی‌هایی كه باعث انتخاب این منطقه برای عملیات شد، عوارض موجود در زمین غرب اروند در منطقه ابوالخصیب بود، زیرا وجود نهرها، نخلستان‌ها و كانال‌های كشاورزی و نیز عدم وجود استحكامات در منطقه پتروشیمی تا بصره، این منطقه را قابل تصرف و پدافند می‌نمود. همچنین به دلیل آن كه دو جناح منطقه عملیاتی، از شمال به آب‌گرفتگی شلمچه و كانال ماهی‌گیری و از جنوب به خور زبیر و زمین‌های باتلاقی اطراف آن محدود شده بود، قدرت تحرك دشمن ضعیف برآورد می‌شد.

مزیت دیگر منطقه عملیاتی، واگذاری مسئولیت حفاظت و اداره آن به سپاه‌های سوم و هفتم عراق بود.

این مسئله با توجه به مانور عملیات كه نفوذ از میان خط حد دو سپاه بود، یكی از ویژگی‌های برجسته منطقه عملیاتی به شمار می‌رفت.

طرح مانور

مانور در این عملیات، نقش اساسی و تعیین كننده‌ای داشت. زیرا تجربه عبور از عرض رودخانه اروند، این بار می‌بایست در طول رودخانه انجام می‌گرفت. و این عبور كه خود تاكتیك ویژه و ابتكار عملیات به شمار می‌رفت در صورت تحقق، جنبه‌های دیگر آن كه شامل شكستن خط، پاك‌سازی، نفوذ در عمق و تسلط بر چند راه (ورودی شهر بصره) می‌شد، تحول عظیمی در جنگ ایجاد می‌كرد . از این رو، از اردیبهشت تا مهر 1365 و سپس آذرماه همان سال،بحث‌های مختلف و طرحهای گوناگونی ارائه شد ولی بدلیل معایب آنها منتفی گردید. یكی از موضوعات اساسی در طرح‌های ارائه شده، از نظر فرماندهان سپاه، وابستگی ابتكار ویژه به غافل‌گیری دشمن بود.

بدین ترتیب پس از یك دور بحث، طرحی تصویب شد كه مورد توافق كلیه فرماندهان بود.

در جلسه، (16/7/1365) پس از بحث و گفت‌و‌گو، سرانجام فرماندهان یگان‌ها مانور عملیاتی از پنج ضلعی در شلمچه تا جزیره سهیل در مقابل جزیره مینو را پذیرفتند. آنها پذیرفتند كه زمین شلمچه بر زمین مقابل جزیره مینو ترجیح دارد. همچنین، اهمیت زمین دو طرف اروند و ابوالخصیب و نیز تاكتیك ویژه برای عبور از تنگه مورد قبول واقع شد. در پایان این جلسه، فرمانده سپاه گفت:

برادران عزیز، همه توجیه هستند و احتیاجی به توضیح اهمیت عملیات نیست. این سومین منطقه‌ای است كه برای رفتن به سمت بصره در آن عمل می‌كنیم. منطقه رمضان [شرق بصره] هور [الهویزه] و اینجا، خدای ناكرده اگر از ما كوتاهی سربزند، مسئولیت ما خیلی سنگین است. ما باید با تمام قدرت تكلیفمان را انجام دهیم آن وقت، هر چه خدا خواست. اینجا یك شجاعت بزرگ و تدبیر و دقت بالایی می‌طلبد. این تاكتیك و شیوه جنگی كه ما برای این عملیات مهیا كرده‌ایم، دشمن آمادگی‌اش را ندارد و [از طرف ما] احتیاج به توكل و ایثار بالایی دارد. برادرها باید همه مسائل را با هم حل كنند و تا آخر عملیات، دست اخوت و برادری به هم بدهند، چون این عملیات با همیاری و همكاری پیش می‌رود. لذا، باید تقسیم كار كنید و همدیگر را كمك كنید.

از نیمه دوم مهرماه كار آماده‌سازی منطقه عملیات با جدیت پیگیری شد. در حین این پی‌گیری و پیشبرد امور، بحث مانور باز هم مطرح شد و سرانجام، در آذرماه فرمانده سپاه با دریافت نظرات و مسائل جدید، طی جلسه‌ای با آقای هاشمی، خط جدید كاری را به نیروی زمینی سپاه ابلاغ كرد.

مطابق آخرین تصمیم گیری و جمع‌بندی وضع موجود، برای انجام عملیات كربلای 4، چهار زمین شلمچه، ابوالخصیب، منطقه مقابل جزیره ام‌الرصاص و جزیره مینو انتخاب شد. این چهار منطقه از نظر مانور آتش، و عقبه و پشتیبانی به یكدیگر وابستگی داشتند. از این رو، هر كدام به یك قرارگاه سپرده شد.

 خط حد قرارگاهها نیز به شرح زیر مشخص گردید:

1- قرارگاه نجف، از شمال پنج ضلعی در شلمچه تا جزایر بوارین و ام‌‌الطویله؛

2- قرارگاه قدس، عبور از تنگه و پیشروی در پتروشیمی و ابوالخصیب؛

3- قرارگاه كربلا، مقابله با پاتك دشمن از مقابل جزیره ام‌الرصاص و پیشروی تا جاده دوم و سوم. این قرارگاه تأمین كل منطقه عملیاتی را نیز به عهده داشت؛

4- قرارگاه نوح، تأمین جناح چپ و پیشروی در مقابل جزیره مینو.

نیروی مورد نیاز برای عملیات، 352 گردان برآورد شد، اما تنها 250 گردان مهیا شد كه در قالب 13 لشكر و 12 تیپ مستقل وارد عملیات شدند.

آمار نیروها عبارت بودند از:

23733 پاسدار رسمی، 66847 سرباز و 113231 نیروی بسیج. در مجموع، 203811 تن نیروی انسانی برای عملیات در اختیار سپاه پاسداران بود

 

شرح عملیات

طی چند روزی كه به زمان عملیات باقی مانده بود بمباران و آتش توپخانه عراق روز به روز افزایش می‌یافت. صبح روز سوم نیز اطراف پل فجر، نهر عرایض، سواحل كارون، اوایل جاده خرمشهر، حوالی ایستگاه هفت و برخی نقاط دیگر، بمباران شد و آتش توپخانه دشمن نیز فزونی یافت. پس از تاریك شدن هوا در روز سوم، (زمان آغاز عملیات) عراقی‌ها به ریختن فلر به وسیله هواپیما و شلیك منور دست زدند.

از ساعت 19 تا 21 بیش از پنج مورد گزارش در مورد اقدامات دشمن به قرارگاه مركزی رسید. با آنكه اوضاع نگران كننده می‌نمود، اما تحلیل كلی فرماندهی آن بود كه شرایط عادی است. از ساعت 21 غواص‌ها به درون رودخانه رها شدند، اما پس از حدود نیم ساعت، در ساعت 21:35  برادر عزیز جعفری اطلاع داد، دشمن با تیربار نیروها را زیر آتش گرفته است. این تحرك دشمن نیز مانند شب‌های گذشته عادی فرض شد، لذا دستور داده شد همه در ساعت 22:30 پای كار باشند. اما ساعت 21:38 دقیقه لشكر 14 امام حسین (ع) خبر داد كه دشمن روی خط، منور زیادی انداخته و داخل رودخانه نیز با تیربار به نیروها حمله كرده است. تمام این اقدامات دشمن داخل تنگه متمركز شده بود. همان جایی كه می‌بایستی تاكتیك ویژه عملیات انجام می‌گرفت.

در ساعت 22، فرمانده قرارگاه قدس اعلام كرد كه لشكر 31 عاشورا متوقف شده است و امكان استفاده از لشكر 41 ثارالله (ع) نیز وجود ندارد، و تیربار دشمن در خط و روی آب نیروها را هدف قرار داده است در محور قرارگاه قدس لشكرهای 14 امام حسین (ع)،21 امام رضا (ع) و 31 عاشورا در ساعات نخست حمله و قبل از درگیری، تلفات زیادی متحمل شدند. با این همه، فرمانده قرارگاه ابراز می‌داشت، شرایط حاد نیست. عدم تحرك خاص دشمن در محورهای قرارگاه‌های نوح، كربلا و نجف و نیز عادی بودن شرایط در آن محورها، موجب تقویت این برداشت فرماندهی شده بود، اما شرایط در محور قرارگاه قدس به كلی با شرایط محورهای دیگر متفاوت بود.

 به هر صورت، حدود ساعت 22:08 با خبرهای گوناگونی كه رسید، فرماندهی پی برد كه دشمن تك را كشف كرده است. اما اوضاع به سختی قابل اداره و بازگشت به شرایط قبل از حمله بود. و از سوی دیگر، هنوز تا اندازه‌ای امیدواری وجود داشت. از این رو، در ساعت 22:30 سوم دی‌ماه 1365 رمز عملیات قرائت شد و یگان‌ها در تمام محورها عملیات را آغاز كردند. و این در شرایطی بود كه این بار، دشمن عملیات را آغاز كرده بود.

با آغاز حمله سراسری در منطقه عملیاتی، در محور قرارگاه‌های نجف، قدس، نوح و كربلا نیروها دست به پیشروی زدند و هدف‌هایی نیز تصرف شد. این وضعیت موجب آرامش در قرارگاه شد، اما در ساعت 24:10 دقیقه لشكر 14 امام حسین (ع) خبر داد، این یگان نتوانسته است در جزیره بلجانیه قایق‌های حامل نیرو را پیاده كند و دشمن از سمت جزایر بوارین و ماهی مانع عبور این قایق‌ها شده و تعدادی از آنها نیز منهدم شده‌اند. قرارگاه قدس نیز اطلاع داد، نوك جزیره ماهی پاك‌سازی نشده است و دشمن روی تنگه به شدت تیراندازی می‌‌‌كند.

در جزیره ام‌الرصاص، لشكرهای 8 نجف، 14 امام حسین (ع)، 25 كربلا و 41 ثارالله وارد عمل شده و ضمن شكستن خط‌های اول دشمن، پیشروی در عمق را آغاز كردند.

لشكر 25 كه وارد جزیره ام‌الرصاص شده بود، نتوانست تا صبح سرپل به دست آمده را توسعه دهد.

در محور قرارگاه نجف، لشكر 19 فجر توانست وارد پنج ضلعی شود و در محور دیگر نیز، لشكر 57 حضرت ابوالفضل پیشروی كرد. وضعیت در منطقه شلمچه از شرایط بهتری نسبت به سایر محورها برخوردار بود.

در منطقه جزیره مینو، قرارگاه نوح ـ تیپ‌ 33 المهدی ـ توانست خط را بشكند اما با نیروهای دشمن مواجه شد كه با سختی توانست پس از پاك‌سازی، با تیپ 32 انصارالحسین در خط اول الحاق كند. اما وجود آتش در جناح راست، این محور را تهدید می‌كرد. در این حال، لشكر 7 ولی‌عصر (عج) نیز توانست وارد جزیره سهیل شود.

بر پایه خبرهای رسیده از اطلاعات قرارگاه خاتم (سپاه) دشمن دو اقدام اساسی را در دستور كار خود قرار داد: اول اجرای آتش روی دهانه كارون و تنگه، دوم جلوگیری از پیشروی لشكر 19 فجر و تیپ 57 ابوالفضل در داخل پنج‌ضلعی در محور شلمچه.

علاوه بر این، در ساعت یك بامداد، رادیو عراق خبر حمله ایران را همراه با نقطه و محورهای آن اعلام كرد، موضوعی كه درگذشته سابقه نداشت. به ویژه در این خبر اعلام شد كه این حمله بین سپاه‌های هفتم و سوم  انجام گرفته است و لشكرهای 11 و 15 درگیر هستند. این خبر، احتمال هوشیاری و آگاهی دشمن را از حمله، در ذهن فرماندهی بیشتر تقویت كرد.

پس از آن كه عبور از تنگه (محور اصلی عملیات) ناممكن شد، عبور از جزایر ام‌الرصاص و ام‌البابی، محور تلاش جبهه خودی قرار گرفت. اما در ساعت 2:10 بامداد قرارگاه كربلا اطلاع داد كه دهانه كارون از ناحیه پشت ام‌الرصاص، زیر آتش دشمن قرار دارد و همه قایق‌های حامل نیروهای تیپ انصارالحسین آسیب دیده‌اند. فرمانده قرارگاه نوح نیز وضع تیپ 33 المهدی را نامناسب گزارش كرد.

علاوه بر این، در ساعت 2:20 بامداد فرمانده لشكر 8 نجف شرایط یگان خود را در جزیره ام‌الرصاص سخت توصیف نمود. و این در حالی بود كه انهدام وسیع قایق‌ها به دست دشمن، امكان انتقال نیرو را به جلو با مشكل مواجه كرده بود. ضمن آن كه تردد نیروها به دلیل آتش دشمن به سختی امكان‌پذیر بود.

در ساعت 3:17 بامداد لشكر 7 ولی‌عصر (عج) اعلام كرد، قایقی در اختیار ندارد و بخشی از جزیره سهیل را نیز پاك‌سازی نكرده است. در شلمچه نیز، لشكر 19 فجر و تیپ 57 ابوالفضل توان حفظ پنج ضلعی را نداشتند و در محور بوارین نیز مشكل به وجود آمده بود. از این رو، در ساعت 6:10 صبح به قرارگاه نجف اجازه داده شد، عقب‌نشینی كند.

اوضاع در قرارگاه‌های دیگر نیز مساعد نبود؛ داخل جزیره ام الرصاص الحاق صورت نگرفته بود، لشكر 25 كربلا نتوانست سرپل خود را در جزیره ام‌البابی توسعه دهد، لشكر 8 موفق به پاك‌سازی هدف‌های خود در جزیره ام‌الرصاص نشد و تیپ انصارالحسین نیز نتیجه روشنی به دست نیاورد. یگان‌های دیگر نیز شرایط مشابهی داشتند. از این رو، فرماندهی با تشكیل جلسه‌ای دستور داد جزیره ام‌الرصاص حفظ شود و در محورهای دیگر یگان‌ها عقب‌نشینی كنند. اما در پی اظهار خوش‌بینی چند تن از فرماندهان و دریافت برخی خبرها، بار دیگر برای ادامه عملیات امیدواری ایجاد شد و برخی تلاش‌ها نیز صورت گرفت، اما از حدود ساعت 11 صبح عراق علیه مواضع رزمندگان دست به پاتك زد و سرانجام، در ساعت 23:45 دقیقه شب (چهارم) توقف عملیات اعلام شد.

بدین ترتیب، به منظور حفظ قوا و طراحی دوباره عملیات آتی، از ادامه نبرد اجتناب شد. در این عملیات، 985 تن از نیروهای خودی شهید و 8071 تن مجروح شدند.

علل عدم موفقیت عملیات

عوامل تاكتیكی و استراتژیكی مختلفی در ناكامی كربلای 4 دخالت داشتند، اما نقش عوامل زیر برجسته و تعیین كننده‌تر بود:

1- آگاهی عراق از مكان و زمان عملیات كه بیشتر مرهون اطلاعاتی بود كه امریكا به تلافی ماجرای مك‌فارلین در اختیار این كشور قرار داده بود.

منابع اطلاعاتی و جاسوسی امریكا دقیق‌ترین و جزیی‌ترین خبرها را درباره عملیات كربلای 4 در اختیار عراقی‌ها قرار دادند. اظهارات مقامات عراقی در مورد اهداف عملیات و نتیجه آن حاكی از آن بود كه اطلاعات ارسالی به عراق حاوی نكات قابل ملاحظه‌ای بوده است. در این باره وزیر دفاع عراق گفت:

هدف ایران شهر بصره بوده و هست  ایرانی‌ها اگر موفق می‌شدند هدف‌های خود را تحقق بخشند، ارتباط میان سپاه سوم و هفتم را قطع می‌كردند و تمام فاو و خورعبدالله و شمال بصره را به اشغال خود درمی‌آوردند. علت شكست كنونی این است كه ما آماده بودیم و نقشه‌های لازم را طرح كردیم و از درس‌های فاو استفاده كردیم.

 وزیر دفاع عراق ضمن تشكر از امریكا اظهار داشت:

ما به خاطر این اطلاعات از آنان تشكر می‌كنیم، اما به آنان خاطر نشان می‌كنیم كه در مقایسه با برخوردشان با ایران، در این مورد تعادل برقرار نبوده است.

2- تجربه دشمن از عملیات فاو و عبور غواص‌ها از اروند و نیز مسلح كردن زمین در محورهای حمله، آن گونه كه امكان مقابله با مهاجمان را برای آنها فراهم می‌ساخت.


فیلم مربوط به عملیات را در لینک زیر مشاهده نمائید


http://hw15.asset.aparat.com/aparat-video/7350df8e84806354c6b88a2f7085976c2487429-264p__99224.mp4

تهیه و تدوین :

مركز مطالعات و تحقیقات جنگ

http://www2.irna.ir/occasion/3day84/index.htm

 

 خلیل صارمی نایینی «ناصر


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

کس چه داند زآتش پنهان من
آه از ســـوز درون جـــان مـــن
***
کربلای جبـــهه ها یادش به خیر
شور و غوغای دعا یادش به خیر

***
سپاس از همه عزیزان بازدید کننده سایت
سلامت و شادکامی شما ارزوی قلبی ماست

پس از بهره مندی از سایت آن را به دوستان خود معرفی نمائید.

***
توجه * توجه

آلبومها ی تصاویر استاد نایینی و کلیپ ها در صفحات جانبی قرار دارند

*****
استفاده از کلیه مطالب سایت با ذکر منبع بلا مانع میباشد.
هرگونه سوء استفاده و یا نشر ناقص مطالب و نظرات به منظور بهره برداری غیر اصولی پیگرد قانونی دارد

*#*#*
عزیزان بازدید کننده در صورت بروز هر گونه مشکل در ورود به سایت با آدرس :

http://ostadnaser.ir/

از آدرس :
http://bargesabz14.mihanblog.com/

استفاده نمایید.

با سپاس فراوان
مدیر سایت آتش پنهان
میلاد صارمی نایینی
موضوعات
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :

تماس با ما
آپلود عکس

IranSkin go Up


برای نمایش تصاویر گالری كلیك كنید


دریافت كد گالری عكس در وب

فروش بک لینک طراحی سایت